«Մենք ենք մեր սարերը․ ղարաբաղցիներ» քանդակը 55 տարեկան է

55 տարի առաջ այս օրերին է Ստեփանակերտին հարակից բլրի վրա կանգնեցվել նշանավոր քանդակագործ Սարգիս Բաղդասարյանի կոթողային քանդակներից մեկը՝ տատիկ- պապիկի քանդակը, որը հեղինակն անվանել է «Մենք ենք մեր սարերը, ղարաբաղցիներ»: Քանդակի գաղափարը քանդակագործի մոտ հղացել է այն ժամանակ, երբ իտալական Կարարա քաղաքում հայ քանդակագործները մասնակցել են բիենալեի և Սարգիս Բաղդասարյանը հանդես էր գալիս տատիկ, պապիկի ոչ մեծ չափերի քանդակով, որն էլ դարձավ Ստեփանակերտի քանդակի նախատիպը։Բիենալեի ընթացքում այս քանդակի շուրջ առաջացած համընդհանուր հետաքրքրությունն էլ ստիպում է քանդակագործին ստեղծել այս քանդակի մոնումենտալ տարբերակը: Հուշարձանը կառուցվում է 1967 թվականին։

Քանդակագործը երկու տարեց մարդկանց կերտել էր հարազատ տատի ու պապի կերպարներով։

Կարմիր տուֆից կերտված զույգի քանդակը, քանի որ պատվանդան չունի, ասես ծնունդ է առնում լեռներից, և այս գաղափարը հենց քանդակագործինն է, քանի որ նա ցանկանում էր, որ քանդակը լինի լեռների ու սարերի շարունակությունը։

Հուշարձանը կառուցվածքով նման է Արարատ լեռանը՝ մեծ ու փոքր մասիսներով:
Հուշարձանի կառուցումը մեծ իրարանցում էր առաջացրել խորհրդային տարիներին։ Մեծ համարձակություն էր պետք այն ժամանակ նման քանդակ կառուցելու համար:

Քանդակի նկատմամբ հատկապես մեծ հետաքրքրություն ցուցաբերեց Խորհրդային Ադրբեջանի կենտկոմը, որին հետաքրքիր է, թե այդ ի՞նչ քանդակ է, որը կրում է մեր սարեր անունը, կամ ովքե՞ր են ղարաբաղցիները և ի՞նչ կապ ունեն հայերը այդ քանդակի ու դրանում դրսևորված տարազով տարեցների հետ: Սակայն քանդակագործին հաջողվում է խորամանկության ու համառության շնորհիվ շեղել ուշադրությունը քանդակից՝ փրկելով այն ապամոնտաժումից։

«Մենք ենք մեր սարերը» քանդակը հատկապես Արցախյան առաջին պատերազմի շրջանում նոր իմաստ է ստանում՝ դառնալով անկախության, ամրության ու հողին կառչած հայի խորհրդանիշ։