Շաբաթ, 13 հուլիսի, 2024 թ.
|
Ստեփանակերտում`   +28 °C

Նշանավոր ու խոշոր վանքեր, որոնք մնացին բռնազավթված Արցախում

Նշանավոր ու խոշոր վանքեր, որոնք մնացին բռնազավթված Արցախում
2159
Ուրբաթ, 29 սեպտեմբերի, 2023 թ., 21:54

2023 թվականի սեպտեմբերի 19-21-ը տեղի ունեցած ադրբեջանական ագրեսիայի և դրան հաջորդած Արցախի բռնի հայաթափման արդյունքում թշնամու վերահոսկողության տակ են անցել մի շարք վանական համալիրներ, որոնք միջնադարյան հայ մշակույթի հոգևոր, մշակութային և կրթական խոշոր կենտրոններ են եղել։
Առաջնահերթ պետք է նշել Ամարասի վանքը, որը նշանավոր է նրանով, որ այստեղ է դեռևս 5-րդ դարի սկզբին Մեսրոպ Մաշտոցը հիմնել էր Արցախի առաջին դպրոցը։

Ամարաս
Ամարաս
Վանքում է գտնվում նաև Գրիգոր Լուսավորչի թոռան՝ Գրիգորիսի դամբարանը, որը նահատակվել էր 338 թվականին։
Ամարաս
Ամարաս

Հայ մշակույթի համար անչափ մեծ կորուստ է հատկապես Գանձասարի հզոր վանական համալիրը, որը գտնվում է Արցախի Մարտակերտի շրջանում՝ Վանք գյուղի մոտ։
Գանձասար
Գանձասար
Գանձասար
Գանձասար
Վանքը կառուցվել է 13-րդ դարում։
Գանձասար
Գանձասար
Գանձասարը առաջնորդարան էր և Խաչենի իշխանների տոհմական տապանատունը։ Վանքն ունեցել է հարուստ ձեռագրատուն, դպրանոց, եղել է հոգևոր և կրթական խոշոր կենտրոն։
Գանձասար
Գանձասար
Գանձասար
Գանձասար
Հատկապես աչքի է ընկնում վանքի գլխավոր եկեղեցու՝ Սուրբ Հովհաննեսի գմբեթը, որն իրական արվեստի գլուխգործոց է՝ բազմաթիվ թեմատիկ և զարդարուն քանդակներով։
Գանձասար
Գանձասար
Գանձասար
Գանձասար
Գանձասար
Գանձասար

Միջնդարյան խոշոր վանական համալիրների թվում իր կարևոր տեղ ունի նաև Դադիվանքը, որը, ի տարբերություն վերոհիշյալ երկու վանքերի, արդեն երեք տարի գտնվում էր ադրբեջանցիների վերահսկողության տակ անցած տարածքներում։
Դադիվանք
Դադիվանք
Դադիվանք
Դադիվանք
Չնայած գերեվարմանը՝ վանքում շարունակվում էին հոգևոր ծառայություն մատուցել հայ վանականները։
Դադիվանք
Դադիվանք
Ավանդությունը վանքի հիմնադրումը կապում է Քրիստոսի առաքյալներից Թադեոսի հետևորդ Դադիի անվան հետ, որի դամբարանը գտնվում է վանքում։
Դադիվանք
Դադիվանք
Դադիվանք
Դադիվանք
Վանքը իր ծաղկուն շրջանը ապրել է 13-րդ դարից սկսած, այս ժամանակ է կառուցվել նաև վանքի գլխավոր եկեղեցին՝ Սբ Կաթողիկեն։
Դադիվանք
Դադիվանք

Ադրբեջանական գերության մեջ հայտնված խոշոր վանքերից են նաև Գտչավանքը, Եղիշե Առաքյալի վանքը, Երից Մանկանց վանքը և բազմաթիվ այլ վանական համալիրներ, որոնց հետագա ճակատագրերը դեռևս անհայտ են։
Երից Մանկանց վանք
Երից Մանկանց վանք
Եղիշե Առաքյալի վանք
Եղիշե Առաքյալի վանք