Փախել է հարձակվողներից ու այրվել. հռոմեական հսկա անոթի մեջ հայտնաբերված կմախքի հետքերով

Բուլղարիայում հնագետները մարդկային կմախք են հայտնաբերել հռոմեական դարաշրջանի հսկայական կերամիկական անոթի մեջ։ Ենթադրվում է, որ մոտ 1600 տարի առաջ տղամարդը բարձրացել է դրա մեջ՝ թշնամու հարձակումից ապաստան գտնելու համար, բայց մահացել է, երբ հրդեհ է բռնկվել ամրոցում։

Հնագետները անսովոր հայտնագործությունը կատարել են օգոստոսի 10-ին՝ Դելտումի հին գաղութում ուշ հռոմեական շրջանի մի փոքրիկ աշտարակի պեղումների ժամանակ։ Տղամարդու մահվան հանգեցրած ճշգրիտ իրադարձությունները մնում են անհայտ։ 4-րդ և 5-րդ դարերում քաղաքը բազմիցս ենթարկվել է արևելագերմանական ցեղերի և հոների հարձակումներին։

Մնացորդները հայտնաբերվել են անոթի ներսում՝ երկու երկաթե դանակի և գոտու հետ միասին։ Նման հսկայական տարաները կոչվում էին դոլիա։ Դրանք հին աշխարհի ամենամեծ կերամիկական անոթներն էին. դրանք օգտագործվել են մ.թ.ա. մոտավորապես 8-րդ դարից մինչև մ.թ. 5-րդ դարը՝ ձիթապտղի յուղ, գինի և այլ ապրանքներ պահելու համար։

Որոշ դոլիաներ պարունակում էին ավելի քան 1000 լիտր։ Հայտնաբերված անոթի պահպանված ստորին մասը նկատելիորեն ավելի փոքր էր՝ մոտ մեկ մետր տրամագծով։ Հնագետները որոշ ժամանակ ուսումնասիրել էին Դոլտումի արևմտյան դարպասի մոտ գտնվող աշտարակը, բայց նրանք լիովին զարմացած էին այնտեղ մարդկային մնացորդներ գտնելով։

Մարդկային մնացորդները հին քաղաքներում չափազանց հազվադեպ են հանդիպում։ Սովորաբար մարդիկ մահանում էին արտակարգ հանգամանքներում, ինչպիսիք են երկրաշարժերը, թշնամու հարձակումները կամ հրաբխային ժայթքումները։ Նման աղետներից հետո բնակիչները սովորաբար փորձում էին գտնել մահացածներին և թաղել նրանց քաղաքից դուրս։ Սակայն երբեմն մարդիկ պարզապես չգիտեին, որ մարմինները դեռ մնում են փլատակների տակ։

Ինչպես երևում է, հենց դա էլ տեղի է ունեցել Դոլտումում։ Դոլիայի շուրջ հնագետները հայտնաբերել են հրդեհի բազմաթիվ հետքեր՝ մոխիր և ածուխ, կոտրված աղյուսներ և սալիկներ, կերամիկական բեկորներ, սևացած պատեր, հալված ապակու բեկորներ և ընտանի կենդանիների ոսկորներ։ Ինչպես երևում է, մոտեցող թշնամու մասին իմանալով՝ բնակիչները թաքցրել են իրենց անասունները ամրոցի ներսում։ Այստեղ հայտնաբերվել են նաև բազմաթիվ բրոնզե մետաղադրամներ, որոնք, հավանաբար, պարզապես կորել են։

Մահացածը, ենթադրաբար, երիտասարդ տղամարդ է եղել։ Հարձակման մասին լսելով՝ նա, հնարավոր է, սողացել է դատարկ դոլիի մեջ՝ կրակից և հարձակվողներից թաքնվելու համար։ Նա ոտքերի արանքում պահել է երկաթե դանակ, հավանաբար, թշնամու հարձակման դեպքում պաշտպանվելու համար։ Երկրորդ դանակը նրա գոտու մեջ է եղել։ Մոխիրը հայտնաբերվել է անոթի հատակին՝ կմախքի տակ։ Սա ենթադրում է, որ տղամարդը ներս է մտել հրդեհի բռնկումից հետո։ Սակայն նա չի փորձել փախչել դոլիից։ Սա վկայում է մարմնի դիրքը. այն նման է քնած մարդու։ Տղամարդը, հնարավոր է, խեղդվել է կամ մահացել անոթի ներսում բարձր ջերմաստիճանից։ Հնագետները միջադեպը նախնականորեն թվագրել են մ.թ. մոտ 400 թվականով։ Ավելի ճշգրիտ ամսաթիվը կորոշվի պեղումների ընթացքում հավաքված բոլոր նյութերի մշակումից հետո։
Հարձակումից հետո քաղաքի բնակիչները հարթեցրել են ավերված աշտարակը և դրա վրա կառուցել նոր, ավելի բարձր հարկ։ Նրանք, ըստ երևույթին, չգիտեին, որ դոլիի խորքում մնացել է մահացած համաքաղաքացի։

Մնացորդներն այժմ տեղափոխվել են Սոֆիա։ Դրանք կուսումնասիրվեն ֆիզիկական մարդաբանի կողմից, որը կփորձի որոշել մահացածի տարիքը, սեռը և այլ բնութագրեր։

Գիտնականների միջազգային խումբը հաջորդականացրել է ավելի քան 4500 տարի առաջ ապրած չափահաս եգիպտացի տղամարդու ամբողջական գենոմը։ Կմախքը հայտնաբերվել է ժայռափոր դամբարանի խեցեղեն անոթի մեջ։