«Թուրքիան շուտով կդառնա նոր միջուկային տերություն». Արա Պողոսյան

Քաղաքագետ Արա Պողոսյանի ֆեյսբուքյան գրառումը. «Թուրքիան շուտով կդառնա նոր միջուկային տերություն- #կարծիք
Վերջապես, այն, ինչի մասին խոսում եմ վերջին տարիներին, սկսեցին խոսել նաև այլոք՝ Թուրքիան հավակնում է դառնալ միջուկային տերություն: Իսրայելի հետ հարաբերությունների սրումն էլ ձևական առումով կդառնա նման ծրագրի անհրաժեշտության հիմնավորման համար հարմար առիթ. Նյութի հեղինակը Voice of Turkey- ն է: Անպայման կարդալու տեքստ է.
​Մի քանի տարի առաջ ես գրում էի, որ Թուրքիան ձեռք կբերի սեփական միջուկային զենքը, և որ այդ ուղղությամբ աշխատանքներ են տարվում։ Սա չափազանցություն չէր. Թուրքիան, ի տարբերություն Իրանի, ի սկզբանե ընտրեց այլ ռազմավարություն՝ միջազգային պատժամիջոցների տակ չընկնելու համար։
​Ժամանակին Անկարան իր բազմաթիվ ֆիզիկոսների և միջուկային ոլորտի մասնագետների ուղարկեց Պակիստան, որտեղ նրանք մինչ օրս օգնում են զարգացնել միջուկային ծրագիրը։ Հիշեցնեմ նաև, որ Թուրքիան Սաուդյան Արաբիայի հետ միասին օգնել է Պակիստանին՝ ստեղծել առաջին ատոմային ռումբը։
​Երկար ժամանակ միջուկային զենք ունենալը Թուրքիայի համար իմաստ չուներ։ Երկիրը ՆԱՏՕ-ի անդամ էր, գլխավոր տարածաշրջանային հակառակորդ էր համարվում թուլացած Հունաստանը, իսկ սեփական միջուկային զենքը կարող էր դրդել Աթենքին նմանատիպ քայլերի՝ զրկելով Թուրքիային Հյուսիսային Կիպրոսի հարցում գործողությունների ազատությունից։
​Սակայն աշխարհը փոխվեց, փոխվեցին թշնամիներն ու մրցակիցները։ 2019 թվականին նախագահ Էրդողանը բացահայտ ակնարկեց, որ Թուրքիան մտադիր չէ «ձեռքերը ծալած նստել», քանի դեռ որոշ երկրներ սպառնում են մյուսներին՝ տիրապետելով միջուկային զենքի (նկատի ունի Իսրայելը)։
​Անկարան սկսեց գործել համակարգված։ Սկզբում շեշտը դրվեց հրթիռային զորքերի զարգացման վրա։ Նախկինում Թուրքիային բավականացնում էր 300 կմ հեռահարությունը՝ Հունաստանի հիմնական թիրախներին հասնելու համար։ Այնուհետև անցում կատարվեց հեռահար հրթիռների ստեղծմանը, և թուրքական ռազմարդյունաբերական համալիրը թռիչքաձև առաջընթաց գրանցեց։ Արդյունքում մշակվեցին սեփական բարձր վտանգավորության զինատեսակներ։ Դրանց թվում է «Tayfun Block-4» հրթիռը՝ 1000 կմ հեռահարությամբ, որը դասակարգվում է՝ որպես գերճշգրիտ (շեղումը մոտ 5 մետր), ունի գերձայնային արագություն և այսօր անխոցելի է ցանկացած գոյություն ունեցող ՀՕՊ համակարգի համար։ Միևնույն ժամանակ, այն ընդունակ է կրել միջուկային մարտագլխիկ։
Մոտ 1000 կմ հեռահարությամբ հրթիռները կատարելապես համապատասխանում են Թուրքիայի ռազմավարական շահերին։ Դրանք թույլ են տալիս նշանառության տակ պահել Մերձավոր Արևելքը, Բալկանները, Հյուսիսային Աֆրիկան և ԱՊՀ տարածքի մի մասը։ Հենց սա է Անկարայի շահերի իրական գոտին։
​Ընդ որում, թուրքական ռազմարդյունաբերության աշխատանքը չի սահմանափակվում միջին հեռահարության հրթիռներով։
Թուրքիայում ընթանում են նաև մոտ 10 հազար կիլոմետր և ավելի հեռահարությամբ հրթիռների մշակումներ։ Հեռանկարում դա թույլ կտա հարվածել թիրախներին աշխարհի ցանկացած կետում, ներառյալ ԱՄՆ-ի տարածքը՝ որպես գլոբալ զսպման ռազմավարության տարր։
Սկզբնական շրջանում այս ամենը կձևակերպվի այսպես կոչված «իսլամական ՆԱՏՕ-ի» շրջանակներում, որը գտնվում է ձևավորման ավարտական փուլում։ Պակիստանը մուսուլմանական աշխարհի միջուկային ուժն է, Սաուդյան Արաբիան՝ ֆինանսական կենտրոնը, իսկ Թուրքիան՝ դաշինքի «ուղեղը»՝ գիտատեխնիկական, ռազմական և արդյունաբերական, նախևառաջ ռազմարդյունաբերության ոլորտում։ Թուրքիայի՝ Սաուդյան Արաբիայի և Պակիստանի միությանը միանալուց հետո դրա ընդլայնումն արագ տեմպերով կընթանա: Հաջորդը, մեր տվյալներով, կարող են դառնալ Կատարն ու Ադրբեջանը, ինչպես նաև Ինդոնեզիան ու Մալայզիան, որոնց հետ Թուրքիան սերտ ռազմական համագործակցություն ունի։ Անկարայի համար այս դաշինքն ավելի կարևոր կլինի, քան ներկայիս, փաստացի քայքայվող ՆԱՏՕ-ն։
​Թուրքիայի ԱԳ նախարար Հաքան Ֆիդանը վերջերս հայտարարեց, որ մուսուլմանական աշխարհը «վերջապես սկսել է արթնանալ»։ Շատերը չհասկացան, թե հատկապես ինչի մասին է խոսքը։ Սակայն Ֆիդանը, ըստ էության, «սփոյլեր» արեց այն, ինչ մենք շուտով կտեսնենք գործնականում։
Որքան էլ պարադոքսալ է, հենց ԱՄՆ-ի և նրա «մոլորյալ որդու»՝ Իսրայելի արմատական քաղաքականությունն է դրդում այլ երկրներին ձևավորել շատ ավելի կոշտ պատասխան։ Թուրքիայի համար սա կդառնա ասիմետրիկ և զգալիորեն ավելի հզոր պատասխան հունա-իսրայելական դաշինքին։ Զուգահեռաբար լուրջ բանակցություններ են ընթանում Լիբիայի, Թուրքիայի և Եգիպտոսի ռազմական դաշինքի շուրջ՝ նպատակ ունենալով զրկել Իսրայելին իր «թևերից» Արևելյան Միջերկրականում։
​Սիրիայում քայլ առ քայլ ոչնչացվում են ԱՄՆ-ի կողմից սնված YPG ահաբեկիչները։ Ապահովելով երկրի հյուսիսը՝ աստիճանաբար կանցնենք սիրիական ողջ տարածքի «մաքրմանը»։ Նախապատրաստական միջոցառումների մի մասն արդեն ավարտված է, որպեսզի ապագայում Սիրիայի զգալի մասը վերածվի ոչ թռիչքային գոտու։
​Ինչ վերաբերում է ուրանին, Թուրքիան խնդիրներ չունի։ 2011 թվականին նրա տարածքում հայտնաբերվել է խոշորագույն հանքավայրերից մեկը։ Այդ ժամանակից ի վեր սեփական միջուկային զենք ստեղծելու պլաններն ուժեղացել են, բայց նախկինում դրա խիստ անհրաժեշտությունը չկար։ Այսօր իրավիճակն արմատապես փոխվել է»։