Սուրեն Սուրենյանցի անդրադարձը՝ Ալեն Սիմոնյանի հայտարարությանը

Քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցի ֆեյսբուքյան գրառումը․ «Երաշխավորված խաղաղությո՞ւն, թե՞ պարտադրված կայունություն.
Ալեն Սիմոնյանի հայտարարությունը, ըստ որի՝ «Ադրբեջանի անվտանգության ամենամեծ երաշխավորը Հայաստանն է, իսկ Հայաստանինը՝ Ադրբեջանը», բացահայտում է հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների ներկա կառուցվածքի էական հակասությունները։
Միջազգային հարաբերությունների տեսանկյունից խաղաղությունը չի կարող հիմնվել միայն քաղաքական հայտարարությունների կամ փոխադարձ «բարի կամքի» վրա։ Այն ձևավորվում է երեք փոխկապակցված բաղադրիչների համադրությամբ՝ ուժերի հարաբերակցություն, արտաքին երաշխիքներ և ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներ։ Նշված տարրերից որևէ մեկի բացակայությունը հանգեցնում է ոչ թե կայուն խաղաղության, այլ՝ փխրուն և ժամանակավոր հավասարակշռության։
Ներկայում առկա է ակնհայտ ուժային դիսբալանս՝ հօգուտ Ադրբեջանի։ Այս իրողության պայմաններում «փոխադարձ երաշխավորության» գաղափարը կորցնում է իր բովանդակային իմաստը, քանի որ այն ենթադրում է հարաբերական հավասարություն։ Գործնականում ձևավորվում է ոչ թե փոխադարձ զսպման, այլ՝ միակողմանի ազդեցության և պարտադրանքի հնարավորությամբ պայմանավորված միջավայր։
Եթե այս համատեքստում Հայաստանը (Ադրբեջանի թելադրանքով) սահմանափակում է նաև արտաքին դերակատարների ներգրավվածությունը՝ նվազեցնելով միջնորդների և դաշնակիցների դերակատարությունը, ապա անվտանգային համակարգը դառնում է խոցելի։ Այս դեպքում «Ադրբեջանը մեր անվտանգության երաշխավորն է» ձևակերպումը ձեռք է բերում խնդրահարույց բովանդակություն, քանի որ այն փաստացի ենթադրում է Հայաստանի անվտանգության կախվածություն հակառակ կողմի ռազմաքաղաքական հաշվարկներից։
Միաժամանակ անհրաժեշտ է արձանագրել, որ հայ-ադրբեջանական հարաբերությունները շարունակում են մնալ չկարգավորված։ Չկա ստորագրված խաղաղության պայմանագիր, չեն ձևավորվել վստահության կայուն մեխանիզմներ, և սահմանների սահմանազատման գործընթացը դեռևս ամբողջական չէ։ Այս պայմաններում «միմյանց անվտանգության երաշխավոր» լինելու թեզը ոչ միայն տեսականորեն խոցելի է, այլև գործնականում՝ անհիմն։
Նման ձևակերպումները կարող են ունենալ գործնական և արժեքային հետևանքներ՝ թուլացնելով պետականության ինքնաբավության ընկալումը և նվազեցնելով հասարակության դիմադրողականությունը։ Երբ անվտանգությունը ներկայացվում է որպես հակառակորդի «երաշխիք», վտանգվում է ինքնիշխան պետության հիմնարար սկզբունքը՝ սեփական անվտանգային համակարգի ձևավորումն ու ապահովումը։
Այսպիսով, ձևավորվում է մի իրավիճակ, որտեղ «խաղաղությունը» ներկայացվում է ոչ թե որպես իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերի վրա կառուցված կարգ, այլ որպես ուժային գերակայության պայմաններում պահպանվող հարաբերական կայունություն։ Այդպիսի «խաղաղությունը» բնույթով անկայուն է, ոչ ինստիտուցիոնալ:
Ալեն Սիմոնյանի վերոհիշյալ հայտարարությունը կարելի է դիտարկել որպես քաղաքական ցուցիչ՝ այն մասին, թե ինչ տրամաբանությամբ է կառուցվում ներկայիս «խաղաղության» օրակարգը»։