«Դիակային դոնորության իրավիճակը և ռիսկերը Հայաստանում». Ծաղիկ Վարդանյան

«Առողջություն և իրավունք» ՀԿ համահիմնադիր Ծաղիկ Վարդանյանի ֆեյսբուքյան գրառումը․ «Դիակային դոնորության իրավիճակը և ռիսկերը Հայաստանում
Դիակային դոնորությունը օրգանների և հյուսվածքների նվիրատվությունն է մարդու մահից հետո։ Դա համարվում է օրգանների փոխպատվաստման ամենաարդյունավետ և լայն կիրառվող աղբյուրը զարգացած երկրներում։ Հայաստանում, սակայն, այն դեռևս գործնականում չի իրականացվում։ Ստորև ներկայացված է դիակային դոնորության իրավիճակի վերլուծություն, հիմնական խոչընդոտները, ռիսկերն ու միջազգային փորձը։
Հայաստանում դիակային դոնորության հիմնական խնդիրները
1. Ուղեղային մահի արձանագրման բաց համակարգ։
2. Հանրային անվստահություն և տեղեկատվության պակաս։
3. Բժշկական պրակտիկայի և վերապատրաստման պակաս։
4. Իրավական և էթիկական անորոշություններ։
Ռիսկեր՝ համակարգի բացակայության պայմաններում
• Սպասման ցուցակներ չեն ձևավորվում։
• Կենդանի դոնորների սակավություն։
• Սև շուկայի զարգացման ռիսկեր։
• Կախվածություն արտերկրում վիրահատվելու հնարավորությունից։
Համաշխարհային փորձից օրինակներ
• Իսպանիա – ենթադրվող համաձայնություն (opt-out) մոդել։
• Ֆրանսիա – ընտանեկան համաձայնության անհրաժեշտություն չկա, եթե չկա առարկություն։
• Վրաստան – գործում է միայն գրավոր համաձայնության հիման վրա (opt-in)։
• Իրանի Իսլամական Հանրապետություն – կենդանի և դիակային դոնորության զուգահեռ համակարգ։
Առաջարկվող լուծումներ Հայաստանի համար
1. Իրավական փոփոխություններ՝ ուղեղային մահի հստակ կարգավորում։
2. Հանրային իրազեկում՝ դոնորության վերաբերյալ քարոզարշավներ։
3. Բժշկական համակարգի պատրաստվածության բարձրացում՝ վերապատրաստում ICU-ում։
4. Դոնորության կամարտահայտման գրանցման հարթակների ներդրում։
Մարդկային պատմությունների ներուժը
Դիակային դոնորության արդյունավետ քարոզչության մեջ առանցքային դեր ունի իրական կյանքից օրինակների ներկայացումը՝ թե ինչպես է փոխպատվաստումը փրկել հիվանդի կյանքը։ Այդպիսի պատմությունները մեծացնում են հանրային վստահությունը և ընկալումը»: