«Բնական գազի գնի` 69%-ով բարձրացումը չի հանգեցնի էլեկտրաէներգիայի սակագնի նույնքան աճի»․ Հրայր Կամենդատյան

Տնտեսագետ Հրայր Կամենդատյանի ֆեյսբուքյան գրառումը․ «Հայաստան ներկրվող բնական գազի գնի՝ 69%-ով բարձրացումը ուղղակիորեն և գծայնորեն (1:1 հարաբերությամբ) չի հանգեցնի էլեկտրաէներգիայի սակագնի նույնքան՝ 69%-ոց աճի:
Սակագնային ազդեցության հաշվարկը պայմանավորված է Հայաստանի էներգետիկ համակարգի կառուցվածքով և գնագոյացման հետևյալ գործոններով.
1. Հայաստանի էներգետիկ հաշվեկշիռը (Գեներացման միքս)
Հայաստանում էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը բաշխված է երեք հիմնական աղբյուրների միջև, որոնցից միայն ջերմային էլեկտրակայաններն (ՋԷԿ-եր) են կախված բնական գազից.
Ատոմային էներգիա (ՀԱԷԿ): Ապահովում է էլեկտրաէներգիայի արտադրության ընդհանուր ծավալի մոտ 30-35%-ը: Միջուկային վառելիքի գինը կախված չէ ներկրվող բնական գազի ընթացիկ շուկայական տատանումներից: Հիդրոէներգետիկա (ՀԷԿ-եր՝ մեծ և փոքր): Ապահովում է մոտ 30%-ը: Հիդրոռեսուրսների ինքնարժեքը կապված չէ գազի գնի հետ:
Ջերմային էլեկտրակայաններ (ՋԷԿ-եր): Ապահովում են մոտ 35-40%-ը, որոնք անմիջապես կախված են բնական գազի սակագնից:
2. ազդեցության գնահատման բանաձևը
Քանի որ գազով աշխատող ՋԷԿ-երն զբաղեցնում են էներգետիկ հաշվեկշռի միայն մի մասը (~35-40%), գազի 69% թանկացումն ուղղակիորեն վերաբերում է միայն այդ հատվածին.
Անհատական ազդեցություն ՋԷԿ-երի վրա: Ջերմային կայանների ինքնարժեքում վառելիքի (գազի) տեսակարար կշիռը կազմում է շուրջ 70-75%: Հետևաբար, գազի 69% թանկացումը կբարձրացնի միայն ջերմային գեներացիայի արժեքը մոտ 45-50%-ով:
Ազդեցություն վերջնական սակագնի վրա: Հաշվի առնելով համակարգում էժան ատոմային և հիդրոէներգիայի «զսպող» դերը՝ համակարգային գեներացման կշռված միջին արժեքի աճը կկազմի մոտ 15-20%:
3. Բաշխման և փոխանցման հավելումներ
Վերջնական սպառողի համար սահմանվող սակագինը ներառում է ոչ միայն գազի կամ արտադրության գինը, այլև՝
Հայաստանի էլեկտրական ցանցերի (ՀԷՑ) բաշխման ծախսերը,
«Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր» ՓԲԸ-ի փոխանցման սակագները,
Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի (ՀԾԿՀ) կողմից սահմանվող մարժաները և հնարավոր սոցիալական խաչաձև սուբսիդավորման մեխանիզմները:
Ամփոփում.
Եթե գազի ներկրման գինն աճի 69%-ով, ապա տնտեսարժեքի տրամաբանությամբ վերջնական սպառողի համար էլեկտրաէներգիայի սակագինը ուղղակիորեն չի բարձրանա 69%-ով, սակայն համակարգային ճնշման հետևանքով վերջնական սպառողի սակագինը կարող է աճել մոտ 15-25%-ով (կախված սակագնային խմբերից և հնարավոր պետական կարգավորումներից/սուբսիդիաներից)»։