Ո՞վ է պաշտպանելու Ադրբեջանում հայերի իրավունքները, հատկապես, եթե նրանք բանտում են. #BBC

Ադրբեջանական բանտերում գտնվում են տասնյակ հայեր, որոնց ձերբակալել կամ գերեվարել են 2020 թվականի պատերազմից հետո: Ինչո՞ւ ադրբեջանցի իրավապաշտպանները չեն պաշտպանում հայերին, ինչի՞ց է կախված նրանց վերադարձը։ Այս և այլ հարցերի անդրադարձել է BBC-ն:
«Հայրս, ինչպես բոլորը, անձնագրային հսկողություն էր անցնում: Նրա անձնագիր վերցրին ստուգման համար, ապա հայտնեցին, որ պետք է հարցազրույց վերցնեն, քանի որ մի քանի հարց ունեն»,- հիշում է արցախցի փախստական Ծովինար Խաչատրյանը:
2023 թվականի հուլիսին մի երիտասարդ կին Ղարաբաղից Հայաստան ճանապարհին ուղեկցում էր հորը՝ Վագիֆ Խաչատրյանին։ Այդ պահին հայաբնակ Ղարաբաղը փաստացի շրջափակված էր Ադրբեջանի կողմից, և Հայաստանին կապող միակ ճանապարհին գտնվում էր ադրբեջանական անցակետը, որով անցնում էին միայն բուժման գնացող հիվանդները: Վագիֆ Խաչատրյանն այդ պահին սրտի վիրահատության համար Ղարաբաղից Հայաստան էր տեղափոխվում Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի շտապօգնության մեքենայով:
Թե քանի հայ կա ադրբեջանական բանտերում, հստակ հայտնի չէ։
Նրանց թվում կան զինվորականներ (ադրբեջանական ԶԼՄ-ներում նրանց հաճախ ահաբեկիչներ են անվանում), քաղաքացիական անձինք, ինչպես նաև չճանաչված Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նախկին նախագահներ Արկադի Ղուկասյանը, Բակո Սահակյանը և Արայիկ Հարությունյանը:
Հայաստանի ԱԳՆ-ը դատապարտել է նախկին նախագահների ձերբակալությունը:
Ձերբակալված արցախահայ քաղաքական գործիչների խմբում առանձնանում է Ռուբեն Վարդանյանը՝ ռուսաստանցի խոշոր գործարար, որը միայն անցյալ տարի էր եկել Ղարաբաղ, որտեղ մի քանի ամսով դարձել էր պետական նախարար: Նրան և չճանաչված ԼՂՀ նախկին ղեկավարներին ձերբակալել էին այս տարվա սեպտեմբերին՝ Ղարաբաղից հայերի զանգվածային արտաքսման ժամանակ:
Վարդանյանի ձերբակալության կադրերը հատկապես տարածում գտան սոցցանցում: Տեսանյութում երևում էր, որ 55-ամյա Վարդանյանին կռացած և ինչպես առանձնապես վտանգավոր հանցագործի տանում են պետական անվտանգության ծառայության շենքի միջանցքով:
Սովորական բնակիչներից՝ Վագիֆ Խաչատրյանից բացի, բանտերում են գտնվում նաև երկու տարեցներ: Նրանք մեղադրվում են 1992 թվականին «Ղարաբաղում ադրբեջանական Խոջալու գյուղի խաղաղ բնակիչների սպանությանը մասնակցելու մեջ»:
BBC-ի հարցին, թե որքան հայ է պահվում Ադրբեջանում, չեն պատասխանել ո´չ երկրի գլխավոր դատախազությունից, ո´չ արտաքին գործերի նախարարությունից:
Հայաստանի ԱԳՆ-ը և օմբուդսմենը նույնպես չեն պատասխանել պարբերականի հարցերին:
Ադրբեջանում ձերբակալված հայերի իրավունքները կարող են պաշտպանել տեղի իրավապաշտպանները, սակայն ամեն ինչ այդքան էլ հեշտ չէ:
Ադրբեջանցի իրավապաշտպանները, որոնք սովորաբար պատրաստ են պաշտպանել համաքաղաքացիների իրավունքները, կարծես թե փորձում են չմիջամտել հայերի նկատմամբ իրականացվող գործընթացներին:
Իրավապաշտպան Էլդար Զեյնալովն ասում է, որ այդ կալանավորների նկատմամբ իր վերաբերմունքը չեզոք է:
Նրա խոսքով՝ ադրբեջանցի իրավապաշտպաններին այսօր հայերի պաշտպանությամբ զբաղվելուն խանգարում է բուն գործընթացի քաղաքականացված լինելը:

«Կառավարությունն ում համար է բարերար, ում համար՝ վնասատու և չարագործ»․ Սևակ Հակոբյան (տեսանյութ)
5003:06
«Սեփական մեղքը փորձում են բարդել նրանց վրա, ովքեր ծառայել են հայրենիքին»․ Միհրան Մախսուդյան
7002:06
«Ջրային ռեսուրսներին վերաբերող հարցերը լուրջ նշանակություն ունեն Բաքվի համար»․ Վարդան Ոսկանյան
7801:06
Համբուրգում ցուցարարները պահանջում են Մերցի հրաժարականը (տեսանյութ)
13600:31
«Ռուսաստանը չի լքի Ուկրաինայում դժվարության մեջ գտնվող ռուսներին և ռուսախոսներին». Լավրով
14800:13
«Բաքվին պետք է, որ հայ ժողովուրդը Սահմանադրության հանրաքվեով կամավոր հրաժարվի իր Անկախության հռչակագրից»․ Գևորգ Գևորգյան
8700:06
«Ինչքան էլ փորձեք թաքցնել, ՀՀ-ում նոր սահմանադրության ընդունումը Ալիևի պահանջն է»․ Ոսկան Սարգսյան
85Երեկ, 23:48
Արթիկի ՔԿՀ-ում դատապարտյալն իրարանցում է հրահրել
95Երեկ, 23:30