«Գիտելիք ձեռք բերելը դարձել է դյուրին, դժվարացել է իմաստուն ընտրություն կատարելը». Տեր Իսահակ եպիսկոպոս Պողոսյան

Գեղարքունյաց թեմի առաջնորդ Տեր Իսահակ եպիսկոպոս Պողոսյանը գրել է. ««Բանականի կատարելությունը խոհականությունն է».
Մովսես Խորենացու «Բանականի կատարելությունը խոհականությունն է» միտքը հայ փիլիսոփայական ժառանգության ամենախորիմաստ ձևակերպումներից մեկն է։ Այն ընդգծում է, որ մարդու արժեքը որոշվում է ոչ միայն նրա գիտելիքներով կամ մտավոր կարողություններով, այլ այդ կարողությունները խոհեմորեն կիրառելու ունակությամբ։
Բանականությունը մարդուն հնարավորություն է տալիս ճանաչելու աշխարհը, վերլուծելու երևույթները և տարբերակելու ճշմարտությունը կեղծիքից։ Սակայն գիտելիքն ինքնին դեռևս չի երաշխավորում իմաստություն։ Մարդը կարող է լինել կրթված և տեղեկացված, բայց միաժամանակ զուրկ լինել հեռատեսությունից ու բարոյական պատասխանատվությունից։ Հենց այստեղ է դրսևորվում խոհականության նշանակությունը։
Խոհականությունը բանականության բարձրագույն աստիճանն է։ Այն գիտելիքի, փորձի, բարոյական գիտակցության և պատասխանատվության ներդաշնակ միասնությունն է։ Խոհական մարդը ոչ միայն հասկանում է, թե ինչ է կատարվում, այլև գիտակցում է իր գործողությունների հետևանքները և առաջնորդվում է արդարության ու բարոյականության սկզբունքներով։
Այսօր տեղեկատվության անսահման հոսքի պայմաններում գիտելիք ձեռք բերելը դարձել է դյուրին, սակայն միաժամանակ դժվարացել է իմաստուն ընտրություն կատարելը։ Ժամանակակից մարդու գլխավոր խնդիրը ոչ թե տեղեկության պակասն է, այլ այդ տեղեկությունը ճիշտ գնահատելու և կիրառելու կարողությունը։
Ուստի Խորենացու խոսքը հիշեցնում է մի պարզ, բայց և հիմնարար ճշմարտություն. գիտելիքը մարդու ուժն է, իսկ խոհականությունը՝ այդ ուժի ուղղությունը։ Միայն խոհականությամբ է բանականությունը հասնում իր կատարելությանը և դառնում անհատի ու հասարակության առաջընթացի հիմք»։