Ուրբաթ, 22 սեպտեմբերի, 2023 թ.
|
Ստեփանակերտում`   +15 °C

«Զանգեզուրը հիմնականում բնակեցված է 1915-ի ցեղասպանության հետևանքով որբացած կամ անտուն մնացած հայերով». Նաիրի Հոխիկյան

«Զանգեզուրը հիմնականում բնակեցված է 1915-ի ցեղասպանության հետևանքով որբացած կամ անտուն մնացած հայերով». Նաիրի Հոխիկյան
227
Շաբաթ, 19 դեկտեմբերի, 2020 թ., 04:05

Միջէթնիկ հակամարտությունների փորձագետ Նաիրի Հոխիկյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «Թուրք-ադրբեջանական համաթուրքական հեռանկարային ծրագրում դեռևս 1920-ին նախատեսվում էր Թուրքիայի և Ադրբեջանի ցամաքային միավորում։ Իսկ այդ միավորման ճանապարհին առաջնային խոչընդոտ էր Սյունիքը։
«Թշնամին նպատակադրել էր մեր ժողովրդի մի խոշոր մասի դիակի վրայով կամուրջ նետել Տաճկաստանի (Թուրքիայի) և Ադրբեջանի միջև և, տեր դառնալով Սյունյաց աշխարհի ու Գողթանի բնական ամրություններին, մշտական սարսափի տակ պահել մեր մատաղ հանրապետությունը»,- հետագայում գրել է Գարեգին Նժդեհը։
Զանգեզուրը հիմնականում բնակեցված է 1915-ի ցեղասպանության հետևանքով որբացած կամ անտուն մնացած հայերով, որոնց շուրջ 35.000 մարդու 1918 թվականի հուլիսի վերջերին Զանգեզուր տարավ զորավար Անդրանիկն իր ավելի քան 3 հազարանոց «Հարվածող զորամասի» ուղեկցությամբ։
1920-ի ընթացքում ադրբեջանաթուրքական զորքերը ձգտում էին գրավել Զանգեզուրն ամբողջությամբ, հատկապես Շուռնուխը։ Նժդեհի աշխարհազորայինները նախ թշնամուն հետ շպրտեցին Շուռնուխից։ Սա նույն Շուռնուխն է, որի սահմաններին մոտ է եկել Ադրբեջանը 2020 թվականին։
1920-ին Ադրբեջանը նոր ուժերով հարձակվեց Կապանի ուղղությամբ՝ զավթելով մի շարք հայկական բնակավայրեր: Ժամանակի իշխանությունը իր մեջ ուժ չէր գտնում՝ դիմակայելու թշնամուն։ Մի կողմից կար ներքին երկպառակում, մյուս կողմից՝ թշնամու դեմ պայքար։ Նժդեհը իր ձեռքը վերցրեց Զանգեզուրի ինքնապաշտպանությունը և կամավորական ջոկատների հետ պայքարեց ադրբեջանաթուրքական զորքերի դեմ։ Արդյունքում հաջողությունը կարճ ժամանակում անցավ հայերի ձեռքը։
Օգոստոսի 15-ին Գարեգին Նժդեհը ստացավ ՀՀ զինվորական նախարար Ռուբեն Տեր-Մինասյանի հրահանգը՝ իր զորամասով թողնել Զանգեզուրը և Երևան անցնել։ Սակայն նա չենթարկվեց այս կարգադրությանը՝ պատճառաբանլով, որ ոչ թե միայն Զանգեզուրի հանձնումը կնշանակի կործանել Արարատյան Հայաստանը։
Զանգեզուրը այն ժամանակ փրկվեց»։