Հայաստանում հայտնաբերված ամենահին ոսկե զարդը. Մեծամորի հնավայրի հրաշալիքները

Երևանից ընդամենը 35 կմ հեռավորության վրա՝ Տարոնիկ գյուղից ոչ հեռու, Մեծամոր գետի ափին է գտնվում Մեծամոր հնագույն ամրոց-բնակատեղին, որը համաշխարհային մշակույթի յուրահատուկ հուշարձաններից է:

Այս հնավայրում պեղումները ընթացել են ավելի քան հիսուն տարի, որի ընթացքում բացվել են պալատական և տնտեսական շինություններ, սրբարաններ, աստղադիտարան, մետաղաձուլարան, տարբեր հազարամյակների քաղաքային թաղամասեր և հսկա դամբարանադաշտ:
Հնավայրում կառուցված թանգարանի հավաքածուն կազմում է շուրջ 28 000 առարկա, որից 8500-ը ներկայացված է հիմնական ցուցադրությունում։ Այն ընդգրկում է մ․թ․ա. V-IV հազարամյակներից մինչև ուշ միջնադար՝ 17-18-րդ դարերը:

Թանգարանի ամենահետաքրքիր հատվածը, սակայն, հատուկ զետեղարաններն են, որտեղ պահվում են այնպիսի հնագիտական իրեր, որոնք բացառիկ են ոչ միայն Մեծամորի հնավայրի, այլ նաև ողջ Հայաստանի մշակույթի համար։ Այստեղ պահվում և ցուցադրվում է Հայաստանում հայտնաբերված ամենահին ոսկե զարդը, որը փոքրիկ աղջնակի դամբարանից հայտնաբերված հերազարդ է։ Հերազարդը կշռում է մոտ 4,95 գ, հարգը՝ 958։

Հայտնաբերված իրերի շարքում նշանավոր են նաև բաբելոնյան գորտ-կշռաքարը և եգիպտական հիերոգլիֆ տեքստով սարդոնիքսե կնիքը։ Այս գտածոները վկայում են, որ Մեծամորը հնագույն ժամանակներից ի վեր եղել է առևտրական ճանապարհների խաչմերուկ, որոնք անցել են Արարատյան դաշտով և կապել են իրար Առաջավոր Ասիան և Հյուսիսային Կովկասը: