«Հայաստանն ակնկալում էր Թրամփի վարչակազմի հետ լրացուցիչ կոմունիկացիայի հնարավորություն»․ Հակոբ Բադալյան

Քաղաքական մեկնաբան Հակոբ Բադալյանի գրառումը. «Հայաստանի վարչապետի խոսնակը տեղեկացրել է, որ փետրվարի սկզբին Նիկոլ Փաշինյանը կմեկնի ԱՄՆ, որտեղ անցկացվելու է Միջազգային կրոնական ազատությունների 5-րդ գագաթնաժողովը: Փաշինյանը կմասնակցի դրան:

Հայաստանը կրոնական ազատությունների ալյանսին միացել է 2019 թվականին: Այդ նախաձեռնությունը Թրամփի վարչակազմինն էր: Այդ նախաձեռնությունը Չինաստանի հանդեպ մրցակցության տրամաբանության մեջ էր, օգտագործելու համար, օրինակ, ույգուրների խնդիրը՝ Պեկինի հանդեպ ճնշման համար:

Երբ Հայաստանը միացավ այդ ալյանսին, շատ էր ընդդիմախոսությունը, որ փաստորեն միանում է Չինաստանի դեմ նախաձեռնությանը, ինչը կվնասի հայ-չինական հարաբերությանը: Մեխանիկայի իմաստով այդ մտահոգությունն ուներ հիմք, սակայն, այստեղ կա երկու հանգամանք:

Նախ, այդ ալյանսը մեկ նպատակի կազմակերպություն չէր, այլ հարթակ, որին յուրաքանչյուր միացող միանում էր իր նպատակներով ու խնդիրներով:

Իմ գնահատմամբ՝ Հայաստանը միանալով այդ ալյանսին, թերևս, ակնկալում էր Թրամփի վարչակազմի հետ լրացուցիչ կոմունիկացիայի հնարավորություն՝ այդ կերպ մտածելով Կովկասի հանդեպ Թուրքիայի աճող հավակնությունը զսպելու տարբերակի մասին:

2020-ի պատերազմը ցույց տվեց, որ այդ հաշվարկը կա՛մ չի արդարացել, կա՛մ Հայաստանը պարզապես չի կարողացել վարել արդյունավետ դիվանագիտություն՝ այն արդարացնելու համար:

Չեմ կարող բացառել, որ դեր է ունեցել այն, որ 2019-ի սեպտեմբերին պաշտոնանկ եղավ Թրամփի ազգային անվտանգության հարցերի խորհրդական Ջոն Բոլթոնը: Ըստ տեղեկությունների՝ Երևանին հաջողվել էր որոշակի կայուն ու դրական երկխոսություն ծավալել հենց նրա հետ: Ընդ որում, եթե դա այդպես է, ապա ավելի շուտ արտացոլում է վրիպումի մասին, երբ կարևոր հարցերը կախված են մնում մեկ անձի հետ կոմունիկացիայից:

Ինչ վերաբերում է Չինաստանին, ապա, այստեղ իհարկե մեխանիկական ընդդիմախոսությունը, թերևս, այդքան էլ փաստարկված չէ: Եթե առաջացել է խնդիր, ապա դա կարող էր լինել վատ աշխատանքի, այլ ոչ թե ինքնին ալյանսին միանալու հետևանքով:

Օրինակը Վրաստանն է: Վրաստանը ևս միացել էր Կրոնական ազատությունների այդ ալյանսին, բայց Չինաաստանի հետ Վրաստանի հարաբերությունը դրանից չի վատացել: Ավելին, այդ հարաբերությունը զարգացել ու խորացել է:

Ի վերջո, մեր տիպի երկրների համար միշտ էլ բարդ է շարժվելը և աջ կամ ձախ քայլ անելիս միշտ պետք է արդյունավետ կոմունիկացիայով ապահովվի հակառակ կողմի համար պարզաբանումը, հակառակ էֆեկտներ չստանալու համար:

Այսօր արդեն համաշխարհային իրավիճակը էապես այլ է, քան 2019-ին: Այլ են նաև Հայաստանի խնդիրներն ու մարտահրավերները, նաև Հայաստանի դիրքերը՝ դժբախտաբար: Ի՞նչ խնդիրներ է հետապնդում Հայաստանը Կրոնական ազատությունների այդ նախաձեռնության շրջանակում:

Այսօր համաշխարհային փոփոխություններն, ըստ էության, շրջադարձային ու բախտորոշ են, փաստացի աշխարհի վերաբաժանում: Շրջադարձային այդ փուլերում առավել քան հիմնարար գործոններից և բաղադրիչներից է դառնում դավանաքաղաքականությունը: Իսկ Հայաստանն այդ առումով, ինչպես բազմիցս ունեցել եմ առիթ ասելու, «տիրապետում» է բավականին հարուստ պատմաքաղաքական և ընդհուպ իրավաքաղաքական ռեսուրսների: Բնական է, որ այդ «հարստությունը» ենթադրում է թե՛ հնարավորություններ, թե՛ ռիսկեր, բայց տալիս է աշխատանքային բազա:

Այլ է հարցը, թե պաշտոնական Երևանը ինչպես է մոտենում այդ բաղադրիչին, հետևաբար՝ ինչպես է ունակ թե՛ հայեցակարգորեն, թե՛ մասնագիտորեն օգտագործել Հայաստանի այդ ռեսուրսը, բնականաբար առանց ավելորդ սնապարծության ու պատրանքների, բայց նաև առանց ավելորդ ինքնախարազանման և «ամնեզիայի»:

Շատերը դավանաքաղաքականության բաղադրիչը թյուրիմացաբար նույնացնում են քաղաքական իռացիոնալիզմի հետ, այն դեպքում, երբ բաղադրիչը գործնականում համաշխարհային քաղաքականության առանցքային ուղղություններից մեկի՝ տրադիցիոնալիզմի անկյունաքարերից մեկն է: Ըստ այդմ, հարցը այն է, թե որն է պաշտոնական Երևանի ներկայիս քաղաքական ուղենիշն ու քաղաքականության արժեհամակարգային, հայեցակարգային կառուցվածքը:

Ցավոք, առնվազն հրապարակային հռետորաբանության մեջ «դավանանք» է հռչակվել կենցաղը»։