«Ամբողջ աշխարհում նկատվում է միգրացվող տեսակների անհետացման աճ». Լևոն Ազիզյան

«Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոն» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Լևոն Ազիզյանի ֆեյսբուքյան գրառումը․ «Ամբողջ աշխարհում նկատվում է միգրացվող տեսակների անհետացման աճ
Գրեթե ամեն տարի ՄԱԿ-ի Կլիմայի փոփոխության հարցերով աշխատակիցները, Բնության և բնական ռեսուրսների պահպանության միջազգային միությունը և այլ գիտական ​​և բնապահպանական կազմակերպություններ զեկույցներ են պատրաստում մոլորակի վրա կենսաբազմազանության վիճակի մասին: Նրանք նաև հրապարակում են կլիմայի փոփոխության և մարդկային գործունեության հետևանքով անհետացման վտանգի տակ հայտնված տեսակների Կարմիր ցուցակը: Փաստաթղթերը լուսաբանում են ինչպես կենդանի աշխարհի, այնպես էլ կոնկրետ տեսակների ընդհանուր վիճակը: 2024 թվականին Վայրի կենդանիների միգրացվող տեսակների պահպանության մասին կոնվենցիան (CMS, Բոննի կոնվենցիա) պատրաստել է աշխարհում առաջին զեկույցը միգրացվող տեսակների մասին, որը պարունակում է բնության այս հատվածի պահպանության կարգավիճակի համապարփակ ակնարկ և վերլուծություն:
Զեկույցը կենտրոնանում է կենդանիների 1189 տեսակների վրա, որոնք ճանաչված են որպես միջազգային պաշտպանության կարիք ունեցող և ներառված են CMS-ի ցանկում, թեև նրա մեջ ներկայացված է նաև վերլուծություն, ավելի քան 3000 լրացուցիչ միգրացվող տեսակների վերաբերյալ, որոնք չեն ընդգրկվում Կոնվենցիայի գործողության տակ: Մասնավորապես, 399 միգրացվող տեսակներ՝ հիմնականում թռչուններ և ձկներ, ներառյալ բազմաթիվ ալբատրոսներ և կտցարներ, հատակային շնաձկեր և կատվաձկներ, անհետացման վտանգի տակ են կամ մոտ են, սակայն դրանք ներառված չեն CMS-ի ցանկում:
Զեկույցի հիմնական բացահայտումները հետևյալն են.
* CMS-ի կողմից թվարկված ամեն հինգերորդ տեսակներից մեկին (22%) սպառնում է անհետացում:
* Թվարկված գրեթե բոլորը ձկները (97%) գտնվում են անհետացման եզրին:
* Միգրացվող տեսակների անհետացման վտանգը, ներառյալ այն տեսակները, որոնք ներառված չեն CMS ցանկում, մեծանում է:
* Թվարկված միգրացիոն տեսակների համար կարևոր կենսաբազմազանության տարածքների կեսը (51%) պահպանության կարգավիճակ չունի, և տեսակների համար կարևոր ճանաչված վերահսկվող տարածքների 58%-ը ենթարկվում է մարդածին չափազանց մեծ ճնշման:
Երկու ամենալուրջ վտանգները ինչպես CMS-ում թվարկված տեսակների, այնպես էլ բոլոր միգրացվող տեսակների համար գերշահագործումն ու բնակվելու միջավայրի կորուստն է՝ մարդկային գործունեության պատճառով: Թվարկված չորս տեսակներից երեքը տառապում են բնակվելու միջավայրի կորստից, դեգրադացիայից և մասնատումից, իսկ 10 տեսակներից յոթը (նաև թվարկված) տառապում են գերշահագործումից՝ ներառյալ դիտավորյալ և պատահական որսը: Կլիմայի փոփոխությունը, աղտոտվածությունը և ինվազիվ տեսակները նույնպես լուրջ ազդեցություն ունեն միգրացվող տեսակների վրա:
ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագրի ներկայացուցիչները մեկնաբանել են հաշվետվությունը․ «Զեկույցը ցույց է տալիս, որ մարդկային անկայուն գործունեությունը սպառնում է միգրացվող տեսակների ապագային՝ արարածների, որոնք ոչ միայն ծառայում են որպես շրջակա միջավայրի փոփոխության ցուցիչ, այլև կենսական դեր են խաղում մեր մոլորակի բարդ էկոհամակարգերի գործունեության և կայունության պահպանման գործում: Համաշխարհային հանրությունը հնարավորություն ունի փոխակերպելու այս նոր գիտական ​​տվյալները ճնշումների վերաբերյալ, որին ենթարկվում են տեսակները: Հաշվի առնելով այս կենդանիներից շատերի վիճակը՝ մենք չենք կարող մեզ թույլ տալ տատանվել և պետք է միասին աշխատենք՝ այս առաջարկությունները իրականություն դարձնելու համար»: