Ադրբեջանից նավթամթերք կմատակարարվի Հայաստան

Ադրբեջանական «Հաքին»-ը գրում է. «Հարավային Կովկասում տեղի է ունենում ևս մեկ պատմական իրադարձություն. տասնամյակների ընթացքում առաջին անգամ Ադրբեջանից նավթամթերք կմատակարարվի Հայաստան, ինչը որակապես նոր գլուխ է բացում տարածաշրջանային քաղաքականության մեջ։

Գաբալայում նախնական համաձայնություն է ձեռք բերվել ադրբեջանական նավթամթերքի՝ Հայաստան մատակարարման վերաբերյալ, որտեղ Ադրբեջանի փոխվարչապետ Շահին Մուստաֆաևի և Հայաստանի փոխվարչապետ Մհեր Գրիգորյանի գլխավորությամբ տեղի է ունեցել սահմանային համատեղ հանձնաժողովների հերթական նիստը։ Հանձնակատարները քննարկել են նաև սահմանների սահմանագծման և սահմանազատման, ինչպես նաև տրանսպորտային կապերի բացման հեռանկարների հարցերը։ Գաբալան դարձել է առաջին ադրբեջանական քաղաքը երկար տարիների ընթացքում, որը հյուրընկալել է հայկական պաշտոնական պատվիրակություն։
Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևը, որը մասնակցել է Դոհայում կայացած միջազգային ֆորումին և առաջինն է լրագրողներին հայտնել լուրը, Ադրբեջանից Հայաստան նավթի և նավթամթերքի արտահանման հետ կապված ծրագրերը անվանել է «աննախադեպ իրադարձություն»։

Հիշեցնենք, որ Ադրբեջանը նախկինում վերացրել է Հայաստան բեռների տարանցման սահմանափակումները՝ թույլ տալով Ղազախստանից և Ռուսաստանից հացահատիկի գնացքներին անցնել Ադրբեջանի տարածքով դեպի վրացական նավահանգիստներ, իսկ այնտեղից՝ Հայաստան։ Այժմ բանակցությունները վերածվում են նավթամթերքի ուղղակի մատակարարումների, և Ադրբեջանը պատրաստ է դրանք արտահանել։

Հիմնական հարցը մնում է անպատասխան. ո՞ր երթուղին: Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև ուղիղ տրանսպորտային կապեր դեռևս չեն հաստատվել. երկաթուղային հաղորդակցությունը դադարեցվել է 1990-ականներին, և ենթակառուցվածքների վերականգնումը կախված է Զանգեզուրի միջանցքի գործարկումից և սահմանային ու անցակետերի վերակառուցումից: Հետևաբար, այս փուլում ադրբեջանական նավթը և նավթամթերքը կարող են Հայաստան առաքվել միայն Վրաստանի միջոցով։

Գաբալայում կայացած հանդիպումից հետո ադրբեջանական կողմը Վրաստանի իշխանություններին ներկայացրեց Գարդաբանի-Սադախլո երկաթուղային հատվածով նավթամթերքի տեղափոխման սակագների վերաբերյալ հարցում: Ի պատասխան՝ Վրաստանը առաջարկեց 111 կիլոմետրանոց հատվածի համար մեկ տոննայի համար 92 դոլար սակագին կամ 0.82 ցենտ մեկ տոննայի համար մեկ կիլոմետրի համար։ Համեմատության համար, Ադրբեջանի տարածքով 680 կիլոմետր հեռավորության վրա տեղափոխվող նմանատիպ բեռը արժե 17 դոլար, կամ մոտավորապես 0.2 ցենտ մեկ տոննայի համար մեկ կիլոմետրի համար։ Այս 40-ապատիկ տարբերությունը Բաքվում առաջացրել է հասկանալի հարցեր նման ուռճացված գնի պատճառների վերաբերյալ...»։