«Խաղաղությունն ունի մեկ բանաձև` ուժերի բալանս»․ Արա Պողոսյան

Քաղաքագետ Արա Պողոսյանի ֆեյսբուքյան գրառումը․ «Պատրաստվել խաղաղությանը՝ նշանակում է պատրաստ լինել պատերազմին ավելի լավ, քան հակառակորդը։
Խաղաղությունն ունի մեկ բանաձև՝ ուժերի բալանս։ Առանց ուժերի հավասարակշռության՝ կա‘մ քեզ կգրավեն զենքով, կա‘մ կգրավեն առանց զենքի։ Երրորդ տարբերակի հավանականությունը ընդամենը 0.1% է։
Ջ. Նայը «Future of power» գրքում գերտերության և փոքր պետության հարևանությունը նկարագրում է որպես «փղի և մկան հարևանություն»՝ ԱՄՆ-ի և Կանադայի օրինակով։ Ասվում է, թե կանադացիներն ԱՄՆ-ի հետ հարևանությունը համեմատում են փղի հետ հարևանության՝ երբ փղի ամեն շարժում ցնցումներ է առաջացնում մկան մոտ, ու կա վտանգ, որ անգամ առանց ցանկության կարող է վնասել փիղն իր շարժման ժամանակ։
Իսկ ահա ըստ Հ. Շոուֆենի, պետությունների միջև մրցակցությունը առավելապես կախված է նրանց Համապարփակ ազգային ուժից: Այստեղ էականը ոչ թե առկա նյութական ռեսուրսներն են, որոնք ստատիկ են, այլ այդ ռեսուրսներն իրական ազդեցության փոխարկելու պետության կարողությունը։ Հոլանդիան, որ մայրցամաքային փոքր պետություն էր, ուժ պրոյեկտելու կարողության շնորհիվ դարձել էր իր ժամանակի գերտերություն։
Այսինքն՝ ոչ թե Հայաստանը չի կարող Ադրբեջանի հետ ռազմական հավասարակշռություն հաստատել, որովհետև չունի նավթ, գազ, 9 մլն բնակչություն կամ Թուրքիայի, Պակիստանի և Իսրայելի նման դաշնակից, այլ Հայաստանը չի հաստատում Ադրբեջանի հետ ռազմական, քաղաքական հավասարակշռություն, որովհետև իր ունեցած ինստիտուցիոնալ կարողությունները (դեգրադացված պետական ինստիտուտներ, հասարակության պառակտում, իդեալներից զուրկ և ապագայի հավակնությունների ու տեսիլքի բացակայությամբ էլիտաներ, ճգնաժամային կառավարման հմտություններ, մոբիլիզացիոն ներուժ և այլն) թույլ չեն տալիս ունեցած ռեսուրսները փոխարկել իրական ազդեցության»։