«Արագիլ»` Երևանի երբեմնի ամենասիրված ռեստորաններից մեկը՝ այսօր մոռացված ու լքված

Երևանի Հաղթանակի զբոսայգում գտնվող «Արագիլ» ռեստորանը ժամանակին մայրաքաղաքի ամենահայտնի ժամանցի վայրերից էր։ Երբեմնի մարդաշատ ու սիրված ռեստորանն այսօր լքված է, սակայն շարունակում է պահպանել իր պատմական և ճարտարապետական արժեքը։
1960 թվականին կառուցված շենքի հեղինակը հայ անվանի ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյանն է։ Բնական քարից կառուցված, կամարաձև բացվածքներով կառույցը առանձնանում էր իր ինքնատիպ տեսքով։ Ռեստորանի դիրքը ևս պատահական չէր ընտրված․ բարձունքից բացվում էր Երևանի համայնապատկերը, իսկ այցելուները հնարավորություն ունեին հիանալու նաև Արարատ լեռան տեսարանով։

«Արագիլի» պատմության ուշագրավ դրվագներից մեկը կապված է անվան հետ։ Շենքը նախատեսված էր հենց այդ անվամբ, սակայն հետագայում առաջարկվել էր այն վերանվանել «Մոսկվա»։

Ռաֆայել Իսրայելյանը դեմ էր այդ որոշմանը և այս հարցով դիմել էր Հայաստանի Կոմկուսի կենտկոմի առաջին քարտուղար Յակով Զարոբյանին։ Արդյունքում շենքի ճակատին վերականգնվել էր «ԱՐԱԳԻԼ» գրությունը։
Ռեստորանի անվանումն իր արտացոլումն էր գտել նաև ճարտարապետական հարդարանքում։ Շենքի արևելյան պատին տեղադրված արագիլի քանդակի հեղինակը վարպետ Հրաչ Ստեփանյանն էր։

Իր գործունեության տարիներին «Արագիլը» ոչ միայն սնվելու, այլև հանդիպումների ու ժամանցի հայտնի վայր էր։ Այստեղ կազմակերպվում էին ընտանեկան հավաքույթներ, ընդունվում արտասահմանյան հյուրեր, իսկ երեկոյան ժամերին հնչում էր կենդանի երաժշտություն։ Բացօթյա հատվածում մատուցվում էին պաղպաղակ, միրգ և կոնյակ։ Ռեստորանի առանձնահատուկ գրավչություններից էր նաև Արարատին նայող տաղավարը։

Շենքն իր տեղն ունի նաև հայկական կինոյի պատմության մեջ․ այն առնչվում է 1963 թվականին նկարահանված «Ճանապարհ դեպի կրկես» ֆիլմին։
Խորհրդային Միության փլուզումից հետո ռեստորանը դադարեց գործել։ Տարիների ընթացքում շենքը հայտնվեց անմխիթար վիճակում՝ կորցնելով երբեմնի աշխույժ միջավայրն ու իր նախկին նշանակությունը։
Այսօր «Արագիլը» Հաղթանակի զբոսայգու լքված կառույցներից է։ Սակայն դրա պատմությունը շարունակում է հիշեցնել Երևանի այն ժամանակաշրջանի մասին, երբ ռեստորանը քաղաքի հասարակական կյանքի կարևոր վայրերից էր։ Ճարտարապետական արժեք ունեցող այս շենքի հետագա ճակատագիրը շարունակում է մնալ արդիական հարց՝ արդյո՞ք երբեմնի «Արագիլը» մի օր կվերագտնի իր տեղը Երևանի կյանքում։