«Մոսկվան խաղաղության կոչերով շարունակում է վերահսկողության պահպանման քաղաքականությունը»․ Արման Բաբաջանյան

ԱԺ նախկին պատգամավոր Արման Բաբաջանյանի ֆեյսբուքյան գրառումը․ «Զախարովայի՝ Երևանի և Բաքվի զսպվածության վերաբերյալ հայտարարությունը վեր է տրամաբանական պարզ ընկալումից։ Այն հնչում է խաղաղ ժամանակ, երբ սահմանին լուրջ բախումներ չկան, երբ իրականում իրավիճակը վերահսկելի է և հարաբերականորեն կայուն։ Իսկ երբ 2022-ի սեպտեմբերին հայ-ադրբեջանական սահմանի ողջ երկայնքով Ադրբեջանը հարձակում էր իրականացնում Հայաստանի տարածքի վրա, երբ զոհվում էին տասնյակ զինծառայողներ ու խաղաղ բնակիչներ, երբ վառվում էին գյուղեր ու թալանվում տները՝ ռուսական կողմը ոչ միայն չէր հնչեցնում զսպվածության կոչեր, այլ բառացիորեն հրաժարվում էր արձագանք տալ, հայտարարելով, թե «սահմանի տեղը չգիտի»։ Այդ նույն պահին անարձագանք էր մնում նաև ՀԱՊԿ-ը՝ ի ցույց դնելով իր մերկությունը։
Այս երկակի ստանդարտը ոչ միայն կեղծ է, այլ նաև ռազմավարական ուղերձ է։ Մոսկվան խաղաղության և կայունության կոչերով իրականում շարունակում է վերահսկողության պահպանման քաղաքականությունը։ Խաղաղություն՝ հանուն ազդեցության պահպանման։ Կեղծ կայունություն՝ հանուն կաշկանդման։
Բայց Հայաստանի խնդիրները վաղուց արդեն դուրս են այդ տրամաբանության շրջանակներից։ Խաղաղության և անվտանգության հարցը չի կարող այլևս կախված լինել միայն կողմերի միջև դիվանագիտական միջնորդություններից, առավել ևս՝ այնպիսի միջնորդությունից, որը բացահայտ աջակցել է ագրեսոր կողմին։ Հետևաբար, խաղաղությունն ինքնին չի կարող կայանալ, եթե դրա հիմքում չկա հստակ ռազմավարություն, հստակ անվտանգային համակարգեր և հստակ դաշնակիցներ։
ԵՄ քաղաքացիական առաքելության տեղակայումը Հայաստանում ցույց տվեց՝ Եվրոպան Հայաստանին ընկալում է ոչ միայն որպես աջակցության կարիք ունեցող երկիր, այլ՝ որպես անվտանգության համակարգի բաղկացուցիչ։ Իսկ դա փոխում է ամբողջ պարադիգմը։ Եթե Հայաստանը ուզում է խաղաղություն, ապա այն պետք է կառուցի ոչ թե միայն Բաքվի հետ հարաբերությունների բարելավման միջոցով, այլ՝ եվրոպական անվտանգության ճարտարապետության մեջ ինստիտուցիոնալ ներգրավվածությամբ։
Ուկրաինայի օրինակով ձևավորվող E5 անվտանգային ձևաչափը կարող է վերածվել տարածաշրջանային նոր մեխանիզմի, որի շուրջ Հայաստանը պետք է կարողանա առաջ մղել իր օրակարգը։ Դա պահանջում է հստակություն՝ արտաքին քաղաքական կողմնորոշման մեջ, արդյունավետություն՝ դիվանագիտական աշխատանքի մեջ, և բարեփոխումների կամք՝ ներքին կառավարման մակարդակում։
Խաղաղությունն ինքնանպատակ չէ։ Այն արժեք է միայն այն ժամանակ, երբ պաշտպանված է՝ օրենքով, ինստիտուտներով և, անհրաժեշտության դեպքում, ուժով։ Եթե խաղաղությունն ընկալվում է որպես զուտ թուղթ, այն կորցնում է իր արժեքը առաջին իսկ կրակոցի ժամանակ։ Իսկ եթե խաղաղությունն ընկալվում է որպես պետական քաղաքականություն՝ ուժային, իրավական և արտաքին ապահովման բոլոր բաղադրիչներով, այն դառնում է իրականությունЕ։