«Ես բարձունքը գրավելու եմ առանց զոհի». ինչպես «Սիսական» ջոկատը գրավեց անմատչելի թվացող Նարեշտարը

«Սիսական ջոկատ»-ի ֆեյսբուքյան էջը գրում է. «Ես բարձունքը գրավելու եմ առանց զոհի, ես մի զոհի գնով ողջ Քելբաջարը չեմ վերցնի:
Աշոտ Մինասյան
Այսպես ընկավ անմատչելի թվացող Նարեշտար բարձունքը և բացվեց ճանապարհ դեպի Քարվաճառ։
Եվ ելավ հայը սրտում պահած մեծ հին մուրազ՝ ազատ և միացյալ տեսնել հայրենիքը, զինվեց հայը զենքով, բահով, հանուն պատվի, մեջքը ուղղեց, հայացքն ուղղեց, զինվեց հայը, գնաց մարտի, գնաց հաղթի, որ էլ չամաչի, չփախցնի հայացքն իր ժառանգներից: Հնչեց մարտաշեփոր՝ «Սիսական ջոկատ»-ը զինվեց և դուրս եկավ, արշավեց դեպի Արցախ, մոտեցավ Վանք գյուղին և պատրաստվեց Քարավաճառի ազատագրման մարտին:
Հետախույզների շնորհիվ բացահայտվեցին հակառակորդի խրամատները, դիտակետները և կրակակետերը:
Նախապատրաստության վերջին օրը Ասկոլկա Մանվելի խմբի հետ հետախուզությունը ղեկավարեց անձամբ Աշոտ Մինասյանը:
Մարտի 26-ին Արցախի Ինքնապաշտպանական ուժերի շտաբում տեղի ունեցած խորհրդացկության ժամանակ Աշոտ Մինասյանին առաջարկվեց օգնական ուժեր՝ ելնելով մարտական խնդրի բարդությունից, որին նա պատասխանեց.
-Ես իմ ուժերով եմ մտնելու, մի խառնվեք, ես իմ գործը կանեմ:
Սիսական գումարտակի և Գանձասարի թևի ընդհանուր ուժերի գործողությունների կոորդինացումն իրականացնում էր Մարտակերտի ՊՇ հրամանատար Նորայր Դանիելյանը, որի տեղակալն էր 30-ամյա Աշոտը:
Հարձակման նախորդող օրերին Վանք գյուղում հավաքվել էին Մարտակերտի ընդհանուր հրամանատարությունը ներկայացնող սպաները, Վանքի հրամանատար Յուրան և Սիսիանի հրամանատարական կազմը: Վանքի Արայիկը դիմելով Աշոտին, ասաց.
-Անկարելի է Նարեշտարի ժայռոտ ամրացված բարձրունքը գրավել: Երևանի տղաներն էլ փորձեցին, սակայն վեց զոհ տալով նահանջեցին: Նրանք Նարեշտար գյուղը կթողեն, բայց բարձրունքից անհնար է նրանց իջեցնել: Աշոտ, զոհեր ես տալու: Արի ուրիշ բան մտածիր:
Աշոտը պատասխանեց.
-Ես բարձունքը գրավելու եմ առանց զոհի, ես մի զոհի գնով ողջ Քելբաջարը չեմ վերցնի:
1993թ. մարտի 27-ին Մարտակերտ- Քելբաջար ճանապարհի ուղղությամբ Գետավանի թևում Մոնթե Մելքոնյանի հարձակումը անհաջողության մատնվեց. խփվեց մեկ տանկ և զոհվեց հինգ մարտիկ: Սամվել Բաբայանն անձամբ կապվեց Աշոտի հետ, որպեսզի սիսիանցիները գրավեն իրենց առջևի բարձրունքները և ոչնչացնեն թշնամուն:
Երեկոյան Աշոտը կազմեց օպերացիայի պլանը հետևյալ մարտակարգով՝ ձախ թևում Ֆիլիպոսյան Ռոբերտի խումբն էր, կենտրոնում Ասկոլկա Մանվելի խումբն էր, աջից Աշոտ Երկաթի խումբը գործողությանը մասնակցում էին սահմանապահ վաշտի մի քանի մարտիկներ և երկրապահի մի շարք մարտիկներ:
Սիսիանի գումարտակի հարվածի ուղղությունն էր Նարեշտար-Աղջիքենդ-Ասլիկ-Զուլֆիգարլի: Հրաչ Կարապետյանը ռեզերվային ուժերով պետք է մնար թիկունքում և կապի մեջ լիներ Աշոտի հետ: Մարտի 30-ին ժամը 00:10 րոպեին լուռ, առանց կրակոցի ու խոսելու զորասյունները շարժվեցին առաջ:
Զենքով-զինամթերքով բեռնված տղաները մագլցում էին ժայռերը՝ կախվելով քարերից ու թփերից: Առավոտյան ժամը 06:00-ին Սիսիանի տղաները գրավեցին հակառակորդի խրամատները: Շարքից հանվեց ԴՇԿ պոստը, դրանից հետո գրավեցին բոլոր դիրքերը: Հինգ րոպե անց հակառակորդը փորձեց ետ գրավել սակայն չհաջողեց: Նարեշտարից երևում էին բոլոր դիրքերը ու ճանապարհները: Սիսական քաջերը գրավեցին անմատչելի թվացող Նարեշտար գյուղը և բարձրունքը, որի գրավելու համար հայկական մյուս ջոկատները տվել էին բազում զոհեր: Նույն պահին անցավ հարձակման Մոնթեի թևը, որ մտավ Չարեքտար:
Տասներկու ժամ տևած մարտերից հետո Սիսիանի մարտիկներն ամբողջությամբ մաքրեցին տարածքը թուրքերից և գրավեցին մեծ քանակությամբ ռազմամթերք: Սիսիանցիներից աջ հարձակվում էին Մոնթեի խմբում գործող Սամվել Հովսեփյանի (Ադմիրալ Սամո) և Ագոյի (Խալաստոյ) խմբերը, որոնք, մաքրելով իրենց ճանապարհն, առաջանում էին դեպի մայրուղի:
Սամվել Հովսեփյանը (Ադմիրալ Սամո) այսպես է գնահատել Սիսիանի գումարտակը.
-Սիսիանի տղաները լուրջ գործ արեցին և վճռական բեկում մտցրեցին: Գրոհի ռազմաճակատի ճեղքման ելքը կանխորոշել ենք «Սիսիան»-ն ու մենք:
Հմայակ Պետրոսյանը (Երևանցի) և Գուրգեն Բաբայանը (Հսկա) ԱԳՍ-ը շալակած բարձրացրին այն և դիրքավորեցին մարտի համար, իսկ Աշոտ Խաչատրյանը (ԱԳՍ) ԱԳՍ-ի արկերը շալակած անցավ նույն ճանապարհը՝ հասնելով զենքին:
Շտաբում չէին հավատում այս հաջողությանը, սակայն երբ հաստատվեց՝ ամբողջ ճակատում ոգևորության ալիք բարձացավ: Նարեշտար գյուղը գրավելուց հետո մարտիկները հանդիպեցին երեք դիրքավորված ադրբեջանցիների որոնք գնդացրային կրակով կատաղի դիմադրեցին: Քանի որ նրանք վերևում էին, ուստի տիրապետում էին կրակային առավելության և մեր տղաներին չէր հաջողվում դուրս մղել դրանց: Ստեփանյան Սամվելը, Մինասյան Աղվանը, Պապյան Ջոնը, Միքայելյան Արտյոմը, Արմեն Կարապետյանը և Լիպարիտ փորձում էին առաջանալ, բայց չէր ստացվում: Տղաները կրակով օգնեցին, իսկ Աղվանը ողջ հասակով կանգնելով առաջ գնաց, կրակեց ադբեջանցուն, որին երկու ընկերները քարշ տալով տարան: Սիսիանի մարտիկները գրավեցին ևս երկու գյուղ: Լաչին- Քելբաջար ճանապարհին հարակից գյուղի բարձրունքին դիրքավորված թշնամին կատաղի դիմադրեց, Աշոտը, կապվելով տեղի հրետանու հետ, տվեց կորդինատները: Հրետանային կրակից հետո մարտիկները վերցրեցին նաև այդ դիրքերը, բայց չմտան գյուղ:
Այդ օրը մարտիկները անցել էին 40կմ ճանապարհ, կտրել անցել էին երկու գետ, այնքան էին հոգնել որ միանգամից քնեցին»: