Հնագետները հայտնաբերել են I դարի սինագոգ, որտեղ, հնարավոր է, քարոզել է Հիսուսը

Գալիլեայի ծովի հյուսիս-արևմտյան ափին՝ հնագույն Մագդալա քաղաքի տարածքում, հնագետները հայտնաբերել են I դարով թվագրվող սինագոգ։ Մագդալան Աստվածաշնչում հիշատակվում է՝ որպես Մարիամ Մագդաղենացու հայրենի քաղաք։

Հնագիտական ուսումնասիրությունների համաձայն՝ կառույցը բաղկացած է եղել նախասրահից և ավելի մեծ ընթերցասրահից, որը շրջապատված է եղել քարե նստարաններով։ Պեղումների ընթացքում հայտնաբերվել են նաև սյուների, պատերի ներկազարդման և խճանկարային հատակի մնացորդներ։ Սինագոգի ընթերցասրահում՝ խճանկարի հիմքի տակ, հայտնաբերվել է մ.թ. 43 թվականով թվագրվող մետաղադրամ։

Շենքի մոտ հայտնաբերվել է նաև կրաքարե բլոկ՝ մանրակրկիտ փորագրություններով, որը հայտնի է՝ որպես «Մագդալայի քար»։ Դրա վրա պատկերված են կրոնական և ճարտարապետական մոտիվներ, այդ թվում՝ յոթճյուղ մենորա։ Իսրայելի Հնությունների վարչության գնահատմամբ՝ սա Երկրորդ Տաճարի ժամանակաշրջանից հայտնի մենորայի ամենավաղ պատկերներից է, որը հայտնաբերվել է Երուսաղեմից դուրս։

Սինագոգի հայտնագործությունն առանձնահատուկ հետաքրքրություն է առաջացրել, քանի որ այն գոյություն է ունեցել այն ժամանակաշրջանում, երբ, ըստ Ավետարանների, Հիսուսը շրջել է Գալիլեայում և քարոզել սինագոգներում։ Սակայն հնագիտական տվյալները չեն թույլ տալիս հաստատել, որ Հիսուսը քարոզել է հենց այս շենքում։

Պեղումները նաև ցույց են տվել, որ I դարում Մագդալան զարգացած և ակտիվ հրեական քաղաք էր։ Այստեղ հայտնաբերվել են փողոցներ, բնակելի տներ, խանութներ, ջրամատակարարման կառույցներ և հրեական ծիսական լոգարաններ։ Այս ամենը վկայում է, որ քաղաքում գոյություն է ունեցել մեծ և ակտիվ համայնք, որտեղ շրջիկ ուսուցիչները կարող էին ունենալ ունկնդիրներ։