«Փաշինյանին ասել եմ` դուք չեք կարող լինել Հայաստանի վարչապետ»․ Արշակ Կարապետյան

ՀՀ պաշտպանության նախկին նախարար Արշակ Կարապետյանը ֆեյսբուքյան էջում հրապարակել է «Իզվեստիա»-ին տված հարցազրույցը, որից հատվածները՝ ստորև․

- 2018-2021 թվականներին դուք եղել եք Նիկոլ Փաշինյանի թիմում։ Ինչպե՞ս դա տեղի ունեցավ, ինչպե՞ս համաձայնեցիք:

- Ես զինվորական և պետական ծառայության մեծ փորձ ունեմ, մինչև Փաշինյանը արդեն ծառայել էի հայրենիքին պատասխանատու պաշտոններում։ Այսպես, 2006-2016 թվականներին ղեկավարել եմ Հայաստանի ռազմական հետախուզությունը, եղել եմ նաև Ռուսաստանում մեր երկրի ռազմական կցորդը։ 2018-ի իրադարձությունների արդյունքում Հայաստանում իշխանության եկավ նոր թիմ։ Այս մարդիկ բացարձակապես չէին հասկանում, թե ինչպես փոխգործակցել բանակի հետ, բացարձակ դիլետանտ էին պաշտպանական հարցերում։ Ըստ երևույթին, այս խնդիրը լուծելու համար հաճոյացան ինձ։ Ես երբեք ուշադրությունը չեմ կենտրոնացրել կոնկրետ մարդկանց վրա, ծառայել եմ բացառապես երկրին։ Ես որոշեցի լինել նրանց կողքին, որպեսզի ղեկավարությունը ճակատագրական սխալներ թույլ չտա։

- Ի՞նչ կարող եք ասել Փաշինյանի հետ աշխատելու մասին։ Ի՞նչ եք խորհուրդ տվել նրան, ինչպե՞ս է նա արձագանքել ձեր առաջարկություններին, ինչպե՞ս է նա իրեն պահում անձնական շփման մեջ:

- Սկզբնական շրջանում նա լսում էր առաջարկություններն ու խորհուրդները: Օրինակ՝ 2018-2021 թվականներին նա չէր փորձում փչացնել հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ, ոչինչ չէր ասում Ղարաբաղից հրաժարվելու մասին։ Իմ հեռանալուց հետո դիրքորոշումը, ցավոք, փոխվեց։

- 2020 թվականի ղարաբաղյան պատերազմից առաջ բավական շատ ահազանգեր կային մոտալուտ սրացման մասին։ Օրինակ ՝ խոշոր բախումներ տեղի ունեցան 2016 թվականին («քառօրյա պատերազմ»)։ Դուք և ընդհանրապես Հայաստանի ղեկավարությունը հասկացե՞լ էիք, որ նոր պատերազմ է հնարավոր։

- Ինչ վերաբերում է իմ կենսագրությանը, Դուք ամեն ինչ ճիշտ ասեցիք: Միակ բանը, որ կավելացնեմ, այն է, որ ես 10 տարի եղել եմ ռազմական հետախուզության պետ՝ 2006-2016 թվականներին, ավելի քան 30 տարի ծառայել եմ ՀՀ Զինված ուժերում: Ինչպես հայտնվեցի իշխող թիմում: Նախ, ես այնտեղ չեմ հայտնվել և երբեք չեմ եղել այդ թիմում։ Երկրորդ՝ ես երբեք չեմ դիրքավորվել որևէ մեկի կողմից կամ որևէ մեկի թիմում, Ես ծառայել եմ Հայրենիքին։ Ծառայության ընթացքում, իհարկե, կարևոր է, թե ով է պետության ղեկավարը, բայց ես նրանց չեմ ծառայել։
Ինչո՞ւ դարձա Նիկոլ Փաշինյանի խորհրդականը: Ես տեսել եմ, որ այդ մարդիկ դիլետանտ են։ Նրանք իշխանության եկան փողոցային բողոքական զանգվածով և, սկզբունքորեն, դա սպառնալիք էր Հայաստանի պետականությանը։ Արդեն 2018 թվականին ես դա հասկացել էի։ Նիկոլ Փաշինյանի գալու պահին ես Ռուսաստանում Հայաստանի ռազմական կցորդն էի։ Եվ, բնականաբար, երբ ես հնարավորություն ունեցա շփվել նրա հետ, ես հասկացա, թե ինչ խնդիրներ կարող են լինել: Ես փորձեցի լինել նրա կողքին, որպեսզի սխալներ թույլ չտա:
Պետք է ասեմ, որ երբ պետության նախկին ղեկավարը հրաժարական տվեց, և բոլորը, ովքեր դեմ էին Նիկոլ Փաշինյանին, պարտվեցին, իսկ նա հաղթեց 2018-ի ընտրություններում։ Մենք նրա հետ շփվել ենք մի քանի վկաների ներկայությամբ և հարց է եղել, թե ով է լինելու Հայաստանի վարչապետը։ Այն ժամանակ ես նրան ասացի, որ դուք չեք կարող լինել Հայաստանի վարչապետ։ Որովհետև դուք պատրաստ չեք երկիր և ընդհանրապես որևէ կառույց ղեկավարել։ Այդ ժամանակ նա հարց տվեց. «Ինչի՞ մեջ եք տեսնում ինձ»: Ես նրան ասացի. «Դուք շատ փորձառու խորհրդարանական եք, մի քանի գումարումներ ներկա եք եղել, այնպես որ եղեք խորհրդարանի նախագահ»:
2018-ին ես միանշանակ կանխատեսել էի, որ մի քանի տարվա ընթացքում նոր պատերազմ կլինի ու մենք կպարտվենք։ Ինչ հիմքեր ունեի: Բավական էր վիճակագրությունը և բաց տվյալները: Օրինակ, 1990-ականներին Հայաստանի և Ադրբեջանի ժողովրդագրական ցուցանիշները քիչ թե շատ համեմատելի էին։ Մեր բնակչության թիվը մոտենում էր 4 միլիոնին, իսկ նրանք մոտ 6 միլիոն էին: երկու հանրապետությունները չունեին բյուջե և կառուցվածքային բանակ: Մենք կարողացանք ավելի արագ կազմակերպվել առաջին հերթին հայազգի խորհրդային սպաների շնորհիվ ու դրա համար էլ այն ժամանակ հաղթեցինք։
30 տարի անց Հայաստանում մնացել է 2,5 մլն մարդ, Ադրբեջանում, ընդհակառակը, հասել է 10 մլն-ի։ բյուջեներն ու զինված ուժերն անհամեմատելի են։ Նրանց բանակի թվաքանակը հասել է 150 հազարի, մոբիլիզացիոն ռեզերվով՝ մինչև 800 հազարի, մեր ցուցանիշները մի քանի անգամ պակաս են։ Ադրբեջանը նաև բացարձակ առաջադիմության է հասել սպառազինության, տեխնիկայի, կրակային հզորության առումով։ Նման պայմաններում հեռանկարները բավականին հստակ էին ներկայացվում։
Ավելին, պարբերաբար շփման գծում արդեն խնդիրներ էին առաջանում։ Օրինակ՝ 2020 թվականի հուլիսի 12-ին մեր երկրների միջև դիրքերից մեկի համար բախումներ տեղի ունեցան։ Դրանից հետո ես Փաշինյանին հայտնեցի, որ պատերազմ սկսելու քաղաքական որոշումը Ադրբեջանն, իմ կարծիքով, արդեն կայացրել է, մեկ-մեկուկես ամսվա ընթացքում կսկսվեն լայնամասշտաբ ռազմական գործողություններ։

- Ի՞նչ էր արվում իրավիճակը շտկելու, պատերազմը կանխելու համար։

- Անձամբ ես առաջարկել եմ օգնություն խնդրել մեր առանցքային դաշնակից Ռուսաստանից։ Ցավոք, այս գաղափարը արձագանք չգտավ։ Ողբերգությունն այն էր, որ իշխող թիմի մեծ մասը չափազանց թույլ էր պատկերացնում զինված ուժերի կարիքներն ու պահանջները։ Բավական է ասել, որ նրանցից գրեթե ոչ մեկը բանակում չի ծառայել, դրանից խուսափել է նաև ինքը՝ Նիկոլ Փաշինյանը։ Այս մարդիկ, չգիտես ինչու, կարծում էին, որ պատերազմի դեպքում մարտական գործողությունների պատասխանատուն լինելու է բացառապես պաշտպանության նախարարությունը։ Ընդ որում, ադրբեջանցիներն այլ մոտեցում ունեն, նրանց մոտ պատերազմի դեպքում կռվում է ամբողջ երկիրը։ 2020 թվականին հակամարտության սկսվելուց հետո այնտեղ անմիջապես շտաբ հայտնվեց, երկրի նախագահը կատարում էր գլխավոր հրամանատարի գործառույթները և միանշանակ պատասխանատու էր արդյունքի համար: