«Որքա՞ն կպահպանվի Թուրքիայի և Ռուսաստանի սառնությունը»․ Հակոբ Բադալյան

Քաղաքական մեկնաբան Հակոբ Բադալյանի թելեգրամյան գրառումը «Պուտինի Բաքու այցի ֆոնին, որն անցկացվում է ընդգծված ջերմ անտուրաժով, Ռուսաստանում փոխարտգործնախարար Գալուզինն ընդունում է Մոսկվայում Անկարայի դեսպանին՝ դեսպանի նախաձեռնությամբ, և հանդիպման ընթացքում ասում է, որ Թուրքիան պետք է հրաժարվի «հավաքական Արևմուտքի ապակառուցողական քաղաքականությանը մասնակցելուց»:

Այդ հաղորդագրությունը տարածել է ՌԴ ԱԳՆ-ն, այսինքն դա պաշտոնական լուր է:

Թուրքիա-Ռուսաստան փոխհարաբերության տեղատվության, նկատելի սառնության մասին խոսում եմ արդեն ամիսներ ի վեր: Ի դեպ, ուշադրության եմ արժանացրել հենց այն հանգամանքը, որ Պուտինը արդեն ավելի քան մեկ տարի չի արդարացնում Անկարա այցի Էրդողանի սպասումը, բայց հաշված օրերի ընթացքում կայացնում է Բաքու այցելելու որոշում և այցը տեղի է ունենում այն էլ Պետական այցի ձևաչափով:

Ընդ որում, նշվում է, թե Պետական այցը կազմակերպվում է շատ վաղուց, հետևաբար Պուտինի այցը կազմակերպվել է վաղուց: Համաձայն չեմ: Պուտինի այցի մասին խոսք իսկ չի եղել այսքան ժամանակ: Ապրիլին Մոսկվա է այցելել Ալիևը, հուլիսին նրանք հանդիպել են Աստանայում, և խոսք անգամ չի եղել Բաքու սպասվող այցի մասին: Ավելին, եթե չի դավաճանում հիշողությունս, անգամ չի եղել հրավերի վերաբերյալ տեղեկություն:

Այցերը կարող են կազմակերպվել ինչպես շաբաթներ և ամիսներ, այնպես էլ օրեր, այստեղ ձևաչափը ըստ էության կապ չունի: Տարբերվում են արարողակարգի ծավալները, իսկ դա մեծ հաշվով տեխնիկական աշխատանք է: Ինչ վերաբերում է օրակարգին, ապա այդտեղ էլ ամեն ինչ հարաբերական է, նայած, թե ինչն է այցի բուն նպատակը և շեշտադրումը: Պետական այցի ձևաչափ է ընտրվել հենց դրա քաղաքական բովանդակությունն ընդգծելու համար:

Հատկանշական է, որ Պուտինի այցի շեմին Ալիևին է զանգահարում Էրդողանը, ինչը ևս վկայում է, որ այցը կազմակերպվել է օրերի ընթացքում, այլապես Էրդողանը կհաղորդակցվեր Ալիևի հետ այսպես ասած «անշտապ»:

Որքա՞ն կպահպանվի Թուրքիայի և Ռուսաստանի սառնությունը կամ տեղատվությունը: Շփումներ իհարկե կլինեն, սակայն այստեղ գլխավոր ցուցիչը թերևս Պուտինի այցն է Անկարա: Էրդողանը նրան սպասում է դեռևս 2023 թվականի ամռանից: Բայց հենց այդ ժամանակից էլ ըստ էության Թուրքիան խախտեց այն բալանսը, որի վրա խաղում էր ԱՄՆ ու Ռուսաստանի միջև:

Բայց, հիմա արդեն բալանսը վերականգնելը լինելու է քիչ: Համենայն դեպս, այդ ընթացքում ի հայտ են եկել նոր ու էական հանգամանքներ: Ի հայտ է եկել Օրբանը՝ իր եվրոպական աջերի նախաձեռնությամբ, Ալիևը՝ իր կովկասյան առաջատարի հավակնությամբ, և հեռացել է Բայդենը, զգալի անորոշություն հաղորդելով ԱՄՆ նախագահի ընտրությանը (որովհետև Բայդենի մնալու պարագայում հստակ էր, որ հաղթելու է Տրամպը):

Թուրքիան հունիս-հուլիսին փորձեց խաղալ հայ-թուրքական թեմայի վրա, և ըստ երևույթին դրա շնորհիվ կարողացավ դառնալ ռուս-ամերիկյան մեծ փոխանակման հարթակ՝ Ստամբուլում տեղի ունեցավ աննախադեպ մասշտաբի փոխանակում ձերբակալվածների միջև: Բայց, չէր հասցրել Թուրքիան «վայելել», տեղի ունեցավ Կուրսկը, Ռուսաստանի նախագահը մեկնեց Բաքու, իսկ ԱՄՆ պետքարտուղարը՝ Մերձավոր Արևելք»։