«Շվեյցարիայի խորհրդարանի ընդունած նախագիծը չունի պարտադիր նշանակություն»․ Հակոբ Բադալյան

Քաղաքական մեկնաբան Հակոբ Բադալյանի թելեգրամյան գրառումը․ «Նախօրեին տեղեկություն էր տարածվել, որ Բեռնում կայացել են հայ-շվեյցարական քաղաքական խորհրդակցություններ ԱԳ նախարարությունների մակարդակով:

Քաղաքական խորհրդակցությունների պրակտիկան իհարկե «ավանդական» է, դրանք տեղի են ունենում պարբերաբար՝ տարբեր երկրների հետ: Սակայն տվյալ պարագայում հայ-շվեյցարական քաղաքական խորհրդակցությունները ուշադրության են արժանանում օրեր առաջ Շվեյցարիայի խորհրդարանի վերին պալատում ընդունված մի նախագծի ֆոնին:

Մարտի 18-ին հայտնի դարձավ, որ Շվեյցարիայի դաշնային ժողովի վերին պալատը՝ Կանտոնների խորհուրդը, ընդունել է նախագիծ՝ «Լեռնային Ղարաբաղի համար Խաղաղության ֆորում. հայերի վերադարձի հնարավորության ապահովում» վերնագրով։ 46 անդամներից 29-ը կողմ ստացած նախագծով Շվեյցարիայի խորհրդարանի վերին պալատը կոչ է անում Շվեյցարիայի կառավարությանը հիմնել առանձնացված հարթակ՝ Լեռնային Ղարաբաղի և Ադրբեջանի ներկայացուցիչների միջև երկխոսության համար:

Հայ-շվեյցարական քաղաքական երկխոսությունը, որի մասին տեղեկությունը եղավ նախօրեին, ուշագրավ է ահա այդ որոշման ֆոնին: Այստեղ անշուշտ հարկ է ճշտել, որ Շվեյցարիայի խորհրդարանի ընդունած նախագիծը չունի պարտադիր նշանակություն, այն խորհրդատվական է, կառավարության համար պարտադիր կտարման ենթակա չէ:

Միաժամանակ, իհարկե չարժե նաև ունենալ պատրանք, թե Շվեյցարիայի կառավարության նախաձեռնության դեպքում Ադրբեջանը գնալու է և «գլուխը կախ» մասնակցի այդ ձևաչափին ու քննարկի արցախահայության վերադարձիի հարց:

Այդուամենայնիվ, առնվազն խնդրի վերաբերյալ միջազգային իրավա-քաղաքական քեյսի ձեւավորման տեսանկյունից այդօրինակ որոշումները կարևոր են: Դրանց միջոցով հարցը մնում է նվազագույն մի «կոնդիցիայի» վրա, որը իրավիճակի, մթնոլորտի, իրողությունների փոփոխության պարագայում կարող է ապահովել խնդիրը առաջ մղելու մեկնարկային նվազագույն անհրաժեշտ միջավայր ու պայմաններ:
Հայտնի է, որ Հայաստանի կառավարությունը չի դնում վերադարձի հարց և նույնիսկ հայտարարում է, որ այս պահին չի տեսնում այդպիսի հնարավորություն: Օրեր առաջ դրա մասին ԱԺ-ում հայտարարեց նաև ԱԳ նախարարը: Այդուամենայնիվ, պաշտոնապես չդնելով այդ հարցերը, Երևանը դրանց վերաբերյալ ոչ պաշտոնական, ոչ հրապարակային խոսակցություն կարող է ունենալ միջազգային դերակատարների հետ: Դիցուք՝ Շվեյցարիայի հետ, հենց այն նախագծի համատեքստում, որ օրեր առաջ ընդունել է այդ երկրի խորհրդարանի վերին պալատը՝ որքան էլ, որ կատարման համար ոչ պարտադիր: Եվ այդ առումով էլ հայ-շվեյցարական քաղաքական խորհրդակցությունները կարող էին լինել առնվազն «մտքերի փոխանակման» հարմար առիթ:

Օգտագործե՞լ է Հայաստանի պատվիրակությունն այդ առիթը, թե ոչ, ինձ հայտնի չէ: Այդուամենայնիվ, եթե զուտ քաղաքական հաշվարկի տեսանկյունից հարցը պաշտոոնապես օրակարգում շեշտադրելու արդյունավետության հեռանկարը, հետեւաբար նպատակահարմարությունը կարող է լինել քննարկելի, կապված նաև որոշ այլ նրբությունների հետ, ապա ոչ հրապարակային մակարդակում «կայծը պահելուց», նվազագույն մակարդակում այն պահպանելուց հրաժարվելը կլինի մեծ բացթողում ու սխալ, քաղաքական կորուստ Հայաստանի համար:

Միևնույն ժամանակ, օգտագործելով թեմայի առիթը, արձանագրեմ, որ անկախ պաշտոնական դիրքորոշումներից, շատ կարեւոր է աշխատանքը, որ կարվի հասարակական մակարդակներում՝ Արցախի հայության վերադարձի իրավունքը օրակարգում, միջազգային տարբեր հարթակներում հնարավորինս ուշադրության առարկա պահելու համար»։