«$133 միլիոնի կիբերհարձակում ֆրանսիական բանկի վրա». Սամվել Հայրապետյան

Ծրագրավորող, քիբերանվտանգության մասնագետ Սամվել Հայրապետյանի ֆեյսբուքյան գրառումը. «$133 միլիոնի կիբերհարձակում ֆրանսիական բանկի վրա․ ի՞նչ է իրականում տեղի ունեցել, և ինչո՞ւ է այս դեպքը կարևոր քիբերանվտանգության տեսանկյունից։
Վերջին օրերին քիբերանվտանգության ոլորտում բավական լուրջ միջադեպ է գրանցվել։ Հարձակման թիրախ է դարձել ֆրանսիական խոշորագույն բանկային խմբերից մեկը՝ Crédit Mutuel Arkéa-ն, որն ունի ավելի քան 5.8 միլիոն հաճախորդ և շուրջ €211.5 միլիարդի ակտիվներ։
Որոշեցի մասնագիտական տեսանկյունից ուսումնասիրել այս դեպքը՝ համադրելով բանկի պաշտոնական հայտարարությունները, բաց աղբյուրներում հրապարակված տեղեկությունները և բլոկչեյնային հետաքննությունների արդյունքները։
Եվ այստեղ կան մի քանի ուշագրավ հանգամանքներ, որոնց վրա ուզում եմ ուշադրություն հրավիրել։
Ի՞նչ է տեղի ունեցել
2026 թվականի նոյեմբերի 1–4-ն ընկած ժամանակահատվածում բացահայտվել է բանկի դեմ իրականացված լայնածավալ քիբերհարձակում, որի հետևանքով հարձակվողներին հաջողվել է բանկի սեփական հաշվից կատարել չարտոնված ֆինանսական փոխանցումներ։
Բլոկչեյնային հետաքննող ZachXBT-ի գնահատմամբ՝ հափշտակված գումարը կարող է գերազանցել 133 միլիոն ԱՄՆ դոլարը։ Բանկը պաշտոնապես հաստատել է հարձակումը և գումարների կորստի մասշտաբը, սակայն վերջնական վնասի չափը դեռ ճշտվում է։ Reuters-ի տվյալներով՝ նախնական գնահատականը շուրջ €100 միլիոն է։
Ինչպե՞ս են հաքերները ներթափանցել բանկի համակարգ
Սա, թերևս, ամբողջ միջադեպի ամենակարևոր հանգամանքն է։
Բանկի պաշտոնական հայտարարության համաձայն՝ հարձակվողները համակարգ են ներթափանցել ոչ թե հաճախորդների հաշիվների, այլ արտաքին ծառայություն մատուցող կազմակերպության հարթակի միջոցով։
Քիբերանվտանգության ոլորտում սա հայտնի է որպես Third-Party կամ Supply Chain Attack։
Այսինքն, նույնիսկ ֆինանսական կազմակերպության սեփական պաշտպանական համակարգերի առկայության պայմաններում արտաքին գործընկերոջ ենթակառուցվածքը կարող է վերածվել հարձակման մուտքի կետի։
Այստեղ է առաջանում գլխավոր հարցը․ ինչպե՞ս է արտաքին մատակարարի միջավայրից ստացված հասանելիությունը թույլ տվել իրականացնել նման ծավալի ֆինանսական գործարքներ։
Այս պահին հրապարակված չէ, թե կոնկրետ ինչ տեխնիկական խոցելիություն է շահագործվել։ Հետևաբար API key-ի գողության, privileged account-ի փոխզիջման կամ այլ կոնկրետ մեթոդի մասին պնդումները դեռ վաղաժամ կլինեն։
Ինչպե՞ս են տեղափոխել միլիոնավոր դոլարները
Հրապարակված տեղեկատվության համաձայն՝ հափշտակված միջոցները բանկային փոխանցումների միջոցով ուղղվել են այլ ֆինանսական կազմակերպություններ, իսկ հետագայում փոխարկվել կրիպտոակտիվների։
Bitquery-ի հետազոտողները բլոկչեյնում հայտնաբերել են մոտ $126 միլիոնի USDC փոխանցումներ, որոնք Kraken, Crypto.com և OKX հարթակներից ուղղվել են 17 դրամապանակների։
Առանձնապես ուշագրավ է այն, որ հետագծված շղթաներից մեկում շուրջ $63 միլիոնի USDC և USDT ընդամենը չորս ժամում փոխարկվել է 27,553 ETH-ի։
Ինչո՞ւ հենց Ethereum։
Որովհետև USDT-ն և USDC-ն ունեն կենտրոնացված թողարկողներ, որոնք որոշ դեպքերում կարող են սառեցնել կոնկրետ հասցեների ակտիվները։ Իսկ ETH-ն չունի նման կենտրոնացված սառեցման մեխանիզմ։
Հետևաբար այս փոխարկումը կարող էր նպատակ ունենալ նվազեցնել հափշտակված գումարների սառեցման հավանականությունը։
Հետագայում միջոցները բաժանվել են բազմաթիվ դրամապանակների միջև, տեղափոխվել տարբեր բլոկչեյններով և փոխանակման ծառայություններով։ Հետաքննության ընթացքում ուսումնասիրվել է ընդհանուր առմամբ 526 դրամապանակ։
Միաժամանակ կարևոր է հստակեցնել՝ բանկային փոխանցումների և հետագծված բոլոր կրիպտոդրամապանակների միջև կապը դեռ ամբողջությամբ անկախորեն հաստատված չէ։
Ի՞նչ եմ առանձնացնում այս դեպքից որպես քիբերանվտանգության մասնագետ
Իմ գնահատմամբ՝ այստեղ խնդիրը միայն արտաքին համակարգի հնարավոր փոխզիջումը չէ։
Կան անվտանգության մի քանի կարևոր ուղղություններ, որոնք պետք է լինեն հետաքննության կենտրոնում։
1. Third-Party Risk Management — որքանո՞վ են վերահսկվում արտաքին մատակարարներին տրամադրված հասանելիություններն ու իրավասությունները։
2. Zero Trust Architecture — արդյո՞ք վստահված գործընկերոջ համակարգից ստացված հասանելիությունն անցնում է անկախ ստուգման և սահմանափակման մեխանիզմներով։
3. Privileged Access Management (PAM) — ինչպե՞ս են վերահսկվում բարձր արտոնություններով հաշիվները և դրանց միջոցով իրականացվող գործողությունները։
4. Transaction Monitoring & Fraud Detection — ինչպե՞ս են հայտնաբերվում և կանխվում ոչ սովորական, խոշորածավալ կամ կասկածելի ֆինանսական փոխանցումները։
5. Incident Response — որքան արագ է կազմակերպությունը կարողանում հայտնաբերել հարձակումը, սահմանափակել վնասը և գործընկերների հետ համատեղ արգելափակել միջոցների հետագա շարժը։
Սրանք հետաքննության համար կարևոր հարցեր են, ոչ թե ապացույց, որ տվյալ բանկում նշված վերահսկողությունները բացակայել են։
Իսկ հիմա ամենակարևոր եզրակացությունը
Տարիներ շարունակ կիբերանվտանգության ոլորտում խոսում ենք այն մասին, որ կազմակերպության անվտանգությունը չի ավարտվում իր ներքին ցանցի սահմաններում։
Այս միջադեպը դրա հերթական լուրջ հիշեցումն է։
Դու կարող ես ներդնել միլիոնավոր դոլարներ անվտանգության համակարգերի, SOC-ի, SIEM-ի, EDR/XDR-ի, MFA-ի և այլ պաշտպանական տեխնոլոգիաների մեջ, սակայն եթե արտաքին գործընկերների հասանելիությունները, գործարքների լիազորումը և վերահսկողության մեխանիզմները պատշաճ կերպով կառավարված չեն, ընդհանուր անվտանգության մակարդակը կարող է լրջորեն տուժել։
100% պաշտպանված համակարգ գոյություն չունի։ Բայց կա հսկայական տարբերություն համակարգ ներթափանցելու և այդ ներթափանցումը հարյուրավոր միլիոնների ֆինանսական կորստի վերածելու հնարավորության միջև։
Իմ կարծիքով՝ ժամանակակից կիբերանվտանգության արդյունավետությունը պետք է գնահատել ոչ միայն նրանով, թե որքան դժվար է ներթափանցել համակարգ, այլև նրանով, թե ինչ կարող է անել հարձակվողը ներթափանցումից հետո, որքան արագ կբացահայտվի նրա գործունեությունը և որքանով հնարավոր կլինի սահմանափակել վնասը։
Եվ վերջապես՝ կրիպտոարժույթն այս պատմության մեջ հարձակման սկզբնական պատճառը չէ։ Այն դարձել է հափշտակված միջոցների արագ տեղափոխման և հետագա վերահսկողությունը բարդացնելու գործիքներից մեկը։
Իսկ իրական հարցը մնում է ֆինանսական ենթակառուցվածքների վստահության սահմանների և անվտանգության վերահսկողության արդյունավետությունը»։