Աստղագետներն ստացել են Արեգակի` երբևէ արված ամենամանրակրկիտ պատկերները

126

Այսօր, 21:22

Աստղագետներն ստացել են Արեգակի մակերևույթի ամենամանրակրկիտ պատկերները, որոնք բացահայտում են պտտվող մրրիկներ և ոսկեգույն շերտեր։ Դիտարկումները կատարվել են Հավայան կղզիներում գտնվող Ինոուե արեգակնային աստղադիտակի միջոցով, որը համարվում է աշխարհի ամենահզորը:

Պատկերները բացահայտել են 20 կիլոմետրից պակաս տրամագծով օբյեկտներ արեգակնային բծի մոտ գտնվող մագնիսական ակտիվ գոտում։ Այս պատկերները ցույց են տալիս գործընթացներ, որոնք կարող են բացատրել երկարատև առեղծվածը, թե ինչու է Արեգակի արտաքին մթնոլորտը՝ պսակը, տաքանում միլիոնավոր աստիճաններով, մինչդեռ նրա մակերեսը ընդամենը 6000 աստիճան է։

ԱՄՆ-ի Ազգային արեգակնային աստղադիտարանի ավագ գիտնական, դոկտոր Ֆրիդրիխ Վոգերի խոսքով, սրանք «Արեգակի մակերևույթի ամենաբարձր տարածական լուծաչափով պատկերներն են, որոնք երբևէ արվել են»։ Պատկերներում առկա փոքր մրրիկի նման կառուցվածքները նույնականացվել են՝ որպես Կելվին-Հելմհոլցի անկայունություններ (KHI): Դրանք առաջանում են, երբ արագ շարժվող պլազման սահում է ավելի դանդաղ շարժվող հեղուկի կողքով՝ ստեղծելով կտրվածք միջերեսում։ Սա առաջացնում է խանգարումներ, որոնք վերածվում են պարուրաձև մրրիկների, որոնք նման են կոտրվող ալիքներին: Գիտնականները դիտարկել են KHI-ներ Երկրի լճերում, օվկիանոսներում և ամպերում, և նույնիսկ Յուպիտերի և Սատուրնի մթնոլորտներում, բայց սա առաջին անգամն է, որ դրանց գոյությունը հաստատվում է Արեգակի վրա։

Արեգակի վրա տեղի ունեցող պայթյունային իրադարձությունները, ինչպիսիք են արեգակնային բռնկումները և պսակի զանգվածի արտանետումները, առաջանում են աստղի ծայրահեղ մագնիսական դաշտերից: Դրանք կարող են խափանումներ առաջացնել Երկրի վրա՝ անջատելով էլեկտրական ցանցերը, արբանյակները և GPS նավիգացիոն համակարգերը: Մագնիսական դաշտերը առաջանում են տաք, լիցքավորված պլազմայի շարժումից, բայց այս գործընթացի ֆիզիկան լիովին հասկանալի չէ: Աստղագետները գիտեն, որ մագնիսական դաշտի գծերը կարող են ոլորվել՝ ստեղծելով լարվածություն, որը հանկարծակի ազատվում է, երբ խճճված գծերը կոտրվում են: Այնուամենայնիվ, թե ինչն է առաջացնում այս գործընթացը, մնում էր անհասկանալի: Մրրրկահոսքերն այժմ հիմնական գործոն են, որը բացատրում է, թե ինչու են դաշտի գծերը սկզբում միահյուսվում և ինչու է Արեգակի պսակը տաքանում մինչև մի քանի միլիոն աստիճան: «Սա կարող է լուծել վերջին 50 տարիների ամենամեծ առեղծվածը արեգակնային ֆիզիկայի և աստղաֆիզիկայի մեջ»,- ասել է հետազոտական խմբի աստղագետ Դավիթ Կուրիձեն:

@newscientist Most-detailed-ever image of sun reveals roiling waves for first time On 14 April 2025, with just a few minutes of their allotted time remaining at the Daniel K. Inouye Solar Telescope in Hawaii and with clouds fast closing in that would force the closure of the observatory’s lens cover, a team of astronomers collected a series of extraordinary images – the most detailed ever recorded of the sun’s surface, known as the photosphere. The images reveal striking wave patterns, reminiscient of those sometimes seen in clouds on Earth. Analysis of the patterns may improve our predictions of solar weather. Tap the link in our bio to learn more. #telescope #sun #sciencenews ♬ original sound - New Scientist