Արքիմեդի «կորուսյալ» ձեռագիրը. Ֆրանսիայում հայտնաբերվել է հանճարեղ մաթեմատիկոսի հազվագյուտ կրկնագիրը

Ֆրանսիացի հետազոտողները Բլուա քաղաքի Գեղեցիկ արվեստների թանգարանում հայտնաբերել են մագաղաթյա մի թերթ, որը երկար ժամանակ համարվում էր անդարձ կորած։ Ինչպես պարզվել է, սա Արքիմեդի հայտնի կրկնագրի (պալիմպսեստի) մի մասն է, որի վրա պահպանվել է անտիկ դարաշրջանի հանճարեղ գիտնականի «Գնդի և գլանի մասին» աշխատության մի հատվածը։
Այս ձեռագիրն ունի արկածային ու բավականին տխուր պատմություն: Այն ստեղծվել է մոտ 950 թվականին Բյուզանդիայում, սակայն հետագայում Երուսաղեմի գրիչները, խնայողության նպատակով, թանկարժեք մագաղաթի վրայից քերել-մաքրել են Արքիմեդի տեքստերը և դրանց վրա գրել քրիստոնեական աղոթքներ։ Հենց սա է պատճառը, որ ձեռագիրը կոչվում է կրկնագիր կամ պալիմպսեստ. հին տեքստը թեև հեռացվել է, բայց ժամանակակից տեխնոլոգիաների շնորհիվ այն հնարավոր է ընթերցել նոր շերտի տակից։
Հայտնաբերված 123-րդ թերթի մի կողմում մաթեմատիկական հաշվարկներն են, իսկ մյուս կողմում՝ Դանիել մարգարեի պատկերը՝ առյուծների գբում։ Սորբոնի համալսարանի գիտնականները պատրաստվում են ռենտգենյան ճառագայթների միջոցով «թափանցել» ներկի շերտի տակ՝ վերականգնելու բնագրի այն հատվածները, որոնք անհասանելի են սովորական աչքի համար։
Այս գտածոն բացառիկ արժեք ունի գիտության համար, քանի որ Արքիմեդի հենց այս տրակտատում է նկարագրված գնդի ծավալի հաշվարկման առաջին մեթոդը, որը հիմք դարձավ ժամանակակից մաթեմատիկայի համար։

Starship-ն առաջին անգամ վերադարձել է մեկնարկային հարթակ՝ բռնվելով մեխանիկական «ձեռքեր»-մանիպուլյատորներով (լուսանկար, տեսանյութ)
122116.11.2026, 01:19
Հնագետներն Իսպանիայում հին հռոմեական արդյունաբերական մասշտաբի գինեգործության հետքեր են հայտնաբերել
88515.11.2026, 17:01
Հնագետները 5000 տարվա ութ հաց են հայտնաբերել, որոնք հրաշքով փրկվել են հրդեհից
89615.11.2026, 16:25
ԴՆԹ-ի վերլուծությունը բացահայտել է հին Իսպանիայում թաղված երկու մարդկանց միջև ազգակցական կապը
202108.11.2026, 18:49
Իսպանիայում հնագետները 19 հազար տարվա վաղեմության 280 ժայռապատկեր են հայտնաբերել
186308.11.2026, 17:01
Լիանա Խաչատրյանը դարձել է Միկրոէլեկտրոնիկայի 21-րդ միջազգային օլիմպիադայի հաղթողը
107006.11.2026, 00:36
Հայտնաբերվել են XI–XIII դարերի Խերսոնես հնագույն քաղաքի բնակիչների կենցաղային իրեր (լուսանկար, տեսանյութ)
276702.11.2026, 00:43
Հնագետները Երուսաղեմի Սուրբ Հարության տաճարի տակ աստվածաշնչյան նկարագրությանը համապատասխանող դամբարան են հայտնաբերել
281601.11.2026, 16:43